I SA/Bd 9/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B na informację Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 3 listopada 2023 r. nr UM02-65150-UM0210243/22, WS-I.052.15.76.2022 w przedmiocie zmniejszenia kwoty pomocy postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - na rzecz G. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. G. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na informację Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. W tytule skargi Gmina wskazała, że zaskarża rozstrzygnięcie w przedmiocie kary administracyjnej z tytułu udzielenia zamówienia publicznego. G. wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności polegającej na negatywnym rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla umowy nr 00182-65150-UM0210243/22, WS-1.052.15.76.2221.2022 zawartej 14 grudnia 2022 r. pomiędzy Samorządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego a G. B. w ramach działania/poddziałania "podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich" objętego PROW na lata 2014-2020 w zakresie ponownej oceny postępowania o udzielnie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, na skutek czego na skarżącą nałożono karę administracyjną z tytułu udzielenia zamówienia publicznego polegającą na pomniejszeniu kwoty pomocy o wskaźnik 5%. W treści skargi Gmina stwierdziła, że zaskarżona czynność należy do czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Z dołączonych przez organ do odpowiedzi na skargę dokumentów wynika, że w dniu 14 grudnia 2022 r. Gmina zawarła z Samorządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego umowę o przyznaniu pomocy nr 00182-65150-UM0210243/22, której przedmiotem jest "Budowa 35 przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie G. B.". Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 22 września 2023 r. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego poinformował Gminę o zakończeniu oceny postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, którego przedmiotem jest "Budowa 35 przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie G. B. oraz wykonanie ujęcia wód podziemnych dla stacji uzdatniania wody w miejscowości Kruszyny" zgodnie z Umową z 14 grudnia 2022 r. W piśmie tym stwierdzono naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych, skutkujące zmniejszeniem kwoty pomocy. Następnie pismem z dnia 12 października 2023 r. Gmina złożyła prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolejnym pismem z dnia 3 listopada 2023 r. Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu poinformował Gminę, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpatrzony negatywnie. Wskazał, że na etapie wniosku o płatność kwota pomocy zostanie zmniejszona z zastosowaniem wskaźnika 5%. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego wniósł o odrzucenie skargi bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem organu, sprawa podlega właściwości sądów powszechnych, ponieważ strony sporu nie są związane stosunkiem administracyjnoprawnym. Organ wskazał, że pismo z dnia 3 listopada 2023 r. nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej a realizacją obowiązków wynikających z umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy Gminą i Samorządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Zdaniem organu, podstawą do zastosowania zmniejszenia kwoty pomocy jest stosunek zobowiązaniowy łączący Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego z Gminą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Badanie merytorycznej zasadności skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej oraz skutecznie wniesionej skargi. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akt lub czynność, gdy podjęty jest on w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określony w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt OSK 247/04). Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne wskazano w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przechodząc do oceny dopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie wskazać należy, że stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2021r. poz. 2137; dalej: "u.o.w.r."), pomoc m.in. w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii" - przyznawana jest na podstawie umowy o przyznaniu pomocy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Nadto, stosownie do art. 34 ust. 2 u.o.w.r., do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków. W sytuacji gdy wniosek o dofinansowanie zostanie rozpoznany pozytywnie, wówczas przyznanie pomocy odbywa się przez podpisanie umowy pomiędzy wnioskodawcą, a podmiotem właściwym w sprawie przyznania pomocy. Jeżeli natomiast wniosek o dofinansowanie zostanie oceniony negatywnie (nie zostaną spełnione warunki przyznania pomocy) wnioskodawca informowany jest przez ten podmiot w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy (art. 35 ust. 1 u.o.w.r.). Tylko na takie rozstrzygnięcie odmowne przysługuje wnioskodawcy prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (stosownie do art. 35 ust. 2 u.o.w.r.). Wskazać przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I GSK 682/21, stwierdził, że w momencie zawarcia umowy cywilnoprawnej o przyznanie pomocy finansowej etap postępowania administracyjnego i (ewentualnie) sądowoadministracyjnego zostaje zamknięty. W związku z powyższym, po zawarciu umowy cywilnoprawnej, wszelkie wnioski o płatność oraz pisma organu kierowane, stosownie do zapisów umowy, do beneficjenta, następują w wykonaniu umowy cywilnoprawnej o przyznanie pomocy finansowej, a wszelkie roszczenia z tym związane są rozstrzygane przez sąd powszechny. Badając podstawy swej kognicji Sąd musiał ocenić charakter prawny zaskarżonej czynności, która - jak wynikało z treści skargi - związana była z nałożeniem kary administracyjnej w związku z oceną postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego. Oceniane przez organ postępowanie związane jest natomiast z zawartą przez Gminę oraz Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego Umową z dnia 14 grudnia 2022 r. Umowa ta została zawarta na podstawie art. 34 ust. 1 u.o.w.r. i ma charakter umowy adhezyjnej. Sposób jej zawarcia i jej treść zostały w dużej mierze zdeterminowane przez przepisy obowiązującego prawa co powoduje, że beneficjent ma niewielkie możliwości negocjowania jej warunków i wpływania na jej treść. Niemniej jednak podpisanie takiej umowy tworzy zobowiązanie cywilnoprawne. W tej sytuacji należało stwierdzić, że podpisanie Umowy z dnia 14 grudnia 2022 r. pomiędzy Gminą a Samorządem Województwa Kujawsko-Pomorskiego w całości skonsumowało wniosek o dofinansowanie i brak jest w związku z tym przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Skoro Gmina podpisała Umowę z dnia 14 grudnia 2022 r. to nie przysługują jej żadne środki administracyjne, dotyczące realizacji postanowień tej umowy. Wszelkie spory związane z tą umową rozstrzygane winny być przez sąd powszechny, co zostało również wskazane w § 18 ust. 10 Umowy z dnia 14 grudnia 2022 r. Spór pomiędzy stronami na obecnym etapie odnosi się w istocie do tego, czy Gmina spełniła warunki do wypłaty pełnej kwoty pomocy określonej w Umowie z dnia 14 grudnia 2022 r. Spór w tym zakresie rozpoznawany jest jednak nie przez sąd administracyjny, lecz przez sąd powszechny. Podobne stanowisko w przedmiocie oceny charakteru prawnego informacji i czynności podejmowanych przez zarząd województwa po zawarciu umowy o dofinansowanie na podstawie art. 34 ust.1 u.o.w.r. zajęły Wojewódzkie Sądy Administracyjne: w Szczecinie w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 922/19 (orzeczenie prawomocne); w Warszawie w postanowieniu z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1350/20 (orzeczenie prawomocne). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie sprawy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie organu nie podlega kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 p.p.s.a., skargę Gminy należało odrzucić. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie stronie skarżącej uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.