I SA/Bd 8/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (sprawozdawca) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi T. K. i M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 30 października 2025 r. nr BDSPB02-99/2025 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej osób trzecich za zobowiązania spółki oddala skargę

Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w G. ponownie rozpatrując sprawę, po uchyleniu decyzji organu odwoławczego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 33/22 i z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt. I SA/Bd 116/23 orzekł o solidarnej odpowiedzialności T. R. i M. H. jako osób trzecich za zaległości R.-D. sp. z o.o. w likwidacji w kwocie [...]zł należności głównej, odsetek od należności głównej naliczanych do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 146/24 uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] września 2023 r. W wyniku wniesienia kolejnej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 143/25 uchylił zaskarżoną decyzję. Dokonując ponownej analizy sprawy, decyzją z dnia [...] października 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] września 2023 r. W uzasadnieniu organ podał, że w dotychczasowych orzeczeniach wydawanych w sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przesądzone zostało, że wykazana została zarówno bezskuteczność egzekucji wobec R.-D. sp. z o.o., jak i przesłanka pełnienia przez T. K. i M. H. funkcji członków zarządu (lub likwidatorów) w okresie powstania zobowiązania (wyroki z dnia 8 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 33/22 i z dnia 4 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 143/25). Organ wskazał, że jak wynika z analizy stanu faktycznego, w dniu 2 grudnia 2016 r. pełnomocnikowi spółki doręczono pierwszą decyzję o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności, tj. decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2008-2013. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, a w wyniku postępowania odwoławczego, została ona uchylona i skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponowna decyzja o ustaleniu kwot nienależnie pobranych z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych została wydana w dniu [...] stycznia 2018 r., a doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2018 r. W dniu [...] lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. W wyniku postępowania odwoławczego, decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2018 r. i dopiero od tego dnia zobowiązanie R.-D. sp. z o.o. wobec ARiMR, wynikające z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. stało się wymagalne, ponieważ z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek dłużnika (spółki) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne. Organ przyjął, zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 11 ust. 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej: "u.p.u."), że niewypłacalność R.-D. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r. Od tego dnia należy więc przyjmować otwarcie się terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Termin ten wynosił 30 dni, a po dniu [...] września 2018 r. członkowie zarządu R.- D. sp. z o.o. - T. K. i M. H., nie składali wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Tym samym, w kontekście przesłanki niewypłacalności określonej w art. 11 ust. 1 u.p.u., przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie została spełniona, ponieważ jedyny wniosek o ogłoszenie upadłości był składany (i rozpatrywany przez Sąd) w czasie, kiedy spółka nie miała wymagalnych zobowiązań. Wniosek został bowiem złożony w dniu [...] stycznia 2017 r. i oddalony w dniu [...] lutego 2017 r. Tym bardziej przesłanka niewypłacalności w dniu [...] stycznia 2017 r. nie istniała w odniesieniu do zobowiązania wynikającego z ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowych 2013-2014. Organ podkreślił, że podobnie jak w przypadku zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008-2013, zobowiązanie określone w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. stało się wymagalne w dniu [...] czerwca 2018 r., kiedy pełnomocnikowi R.-D. sp. z o.o. została doręczona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. Wobec powyższego, również w tym przypadku, niewypłacalność R.-D. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r. Po tym dniu M. H. i T. K. nie składali wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Organ zauważył, że WSA wskazał, że w kontekście przesłanki niewypłacalności, określonej w art. 11 ust. 2 u.p.u., dla ustalenia czy wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. o ogłoszenie upadłości został złożony "we właściwym czasie" konieczne jest zbadanie, kiedy zobowiązania pieniężne spółki R.-D. sp. z o.o. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. WSA zauważył przy tym, że nie jest wykluczone, iż z uwagi na przesłankę niewypłacalności, wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony wcześniej, niż ze względu na brak uregulowania w terminie nienależnie pobranych płatności. Uznanie, że złożenie wniosku o upadłość w dniu [...] stycznia 2017 r. nastąpiło "we właściwym czasie" w kontekście art. 11 ust. 2 u.p.u. wymagałoby zaistnienia, najpóźniej w dniu [...] stycznia 2015 r., czyli 24 miesiące wcześniej sytuacji, w której zobowiązania pieniężne R.-D. sp. z o.o. przekroczyły wartość jej majątku, a stan ten utrzymywałby się do dnia [...] stycznia 2017 r. Brak jest jednak jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że sytuacja taka zaistniała, istnieją natomiast przesłanki przemawiające za jej brakiem. Pierwszą z takich przesłanek jest treść wniosku o ogłoszenie upadłości. Wnioskodawcy, po jego złożeniu, zostali wezwani przez Sąd Rejonowy w T. m.in. do wskazania zaistnienia przesłanek niewypłacalności określonych w art. 11 u.p.u. Jedynymi wierzytelnościami wskazanymi w odpowiedzi były wierzytelności wobec ARiMR, wynikające z decyzji wskazanych we wniosku. Organ dokonał wglądu do dokumentów złożonych w aktach R.-D. sp. z o.o. w KRS w kontekście bilansu spółki za 2014 r. i pozyskał z akt rejestrowych spółki kserokopie dokumentów poświadczających stan finansowy R.-D. sp. z o.o. w latach 2015, 2016 i 2017. Ze sprawozdania finansowego R.-D. sp. z o.o., za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. wynika, że za ten okres spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł. W 2015 r. spółka wykazywała dodatni kapitał własny, co wyklucza, aby jej zobowiązania przekraczały wartość majątku. Sytuacja ta uległa zmianie dopiero w 2016 r., gdyż na dzień [...] grudnia 2016 r. kapitał spółki stał się ujemny. Problemy z płynnością finansową pojawiły się więc dopiero w 2016 r., na co wskazuje spadek poziomu wskaźnika płynności finansowej z 1,28 w 2015 r. do 0,07 w 2016 r. Organ stwierdził, że pomimo pogorszenia się sytuacji finansowej spółki w 2016r. i utraty zdolności do regulowania swoich bieżących zobowiązań, nie można przyjąć, aby w kontekście przesłanki niewypłacalności, określnej w art. 11 ust. 2 u.p.u., złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] stycznia 2017 r. mogło zostać uznane za dokonane we właściwym czasie. W tym dniu bowiem stan, w którym zobowiązania pieniężne spółki przekraczały wartość jej majątku nie trwał jeszcze przez okres przekraczający 24 miesiące. Aby tak było, stan ten musiałby zaistnieć najpóźniej w dniu [...] stycznia 2015 r., a nie istniał on ani w 2014 r., ani w całym 2015 r., co wynika z dokumentów finansowych znajdujących się w aktach rejestrowych spółki. Organ zaznaczył, że gdyby nawet stan, w którym zobowiązania pieniężne spółki przekroczyły wartość jego majątku zaistniał już w dniu [...] stycznia 2016 r., to przekroczenie terminu 24 miesięcy, o którym mowa w art. 11 ust. 2 u.p.u. nastąpiłoby najwcześniej w dniu [...] stycznia 2018 r. i dopiero ten dzień otwierałby okres na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie". Biorąc to pod uwagę, w ocenie organu odwoławczego, złożenie wniosku o upadłość w dniu [...] stycznia 2017 r. nie nastąpiło "we właściwym czasie" w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego, nie zaistniała więc przesłanka określona w art. 116 § 1 ust. 1 pkt 2 O.p. Organ podkreślił, że poza dokumentami dostarczonymi przez stronę, wgląd w akta KRS jest jedynym wiarygodnym sposobem na zbadanie stanu majątkowego spółki, a w szczególności, kiedy zobowiązania pieniężne przekroczyły wartość jej majątku. Jeżeli jednak, jak na podstawie zgromadzonych dowodów przyjmuje organ odwoławczy, sytuacja opisana w art. 11 ust. 2 u.p.u.. nie istniała w dniu [...] stycznia 2015 r., to wystąpienie jej po tym dniu nie uzasadnia przyjęcia jako podstawy złożenia wniosku niewypłacalności spółki w dniu [...] stycznia 2017 r., z uwagi na brak wskazanego tam okresu przekraczającego dwadzieścia cztery miesiące, który jest warunkiem sine qua non na stwierdzenie niewypłacalności na podstawie tego przepisu. Uwzględniając dane finansowe R.-D. sp. z o.o., zdaniem organu, należało przyjąć, że przesłanka niewypłacalności określona w art. 11 ust. 2 u.p.u. mogła wystąpić najwcześniej w dniu [...] stycznia 2018 r., ponieważ w tym dniu przekroczony został okres 24 miesięcy od dnia, w którym najwcześniej wystąpić mogła sytuacja, w której zobowiązania pieniężne spółki przekroczyły wartość jej majątku. Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, w kontekście art. 11 ust. 1 i ust. 1a u.p.u. przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie została spełniona, ponieważ jedyny wniosek o ogłoszenie upadłości był składany (i rozpatrywany przez Sąd) w czasie, kiedy spółka nie miała wymagalnych zobowiązań. Niezależnie więc od tego, czy czas niewypłacalności dłużnika określać na podstawie art. 11 ust. 1 i ust. 1a, czy też na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.u., wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r. należało uznać za przedwczesny, a więc nie złożony we "właściwym czasie". Co do zobowiązania wynikającego z ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ zauważył, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tego tytułu po raz pierwszy została wydana w dniu [...] kwietnia 2019 r., a więc po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości i po jego rozpatrzeniu przez sąd. Nadto, we wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz jego uzupełnieniu wskazano, że niewypłacalność będąca podstawą wniosku wynikała z wydania: w dniu [...] grudnia 2016 r., a doręczonej w dniu [...] grudnia 2016 r., decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2008-2013 oraz w dniu [...] grudnia 2016 r., a doręczonej [...] stycznia 2017 r., decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2013-2014. Złożenie wniosku w dniu [...] stycznia 2017 r. o ogłoszenie upadłości było więc przedwczesne również w kontekście uwolnienia likwidatorów od odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zobowiązanie to powstało i stało się wymagalne dopiero w dniu doręczenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] października 2019 r. Decyzja ta została doręczona pełnomocniczce stron w dniu [...] października 2019 r. Podsumowując, w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygnięcie organu I instancji oparte zostały na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, zrekonstruowanym na podstawie zebranych w sprawie dowodów. W zaskarżonej decyzji przywołano także prawidłowe przepisy prawa, mogące mieć zastosowanie do stwierdzonego stanu faktycznego i dokonano prawidłowego ich odniesienia do stanu sprawy. Jakkolwiek za pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznać należy działanie organu I instancji polegające na ustalaniu stanu majątkowego R.-D. sp. z o.o. na dzień [...] czerwca 2018 r., zamiast na dzień [...] stycznia 2015 r. i okres poprzedzający ten dzień, to jednak ostateczna konkluzja przyjęta przez organ I instancji jest prawidłowa. W skardze do tut. Sądu skarżący wnieśli o uchylenie obu decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku przyjęcia przez organ, że strona wykazała przesłankę egzoneracyjną w postaci braku winy członków zarządu i późniejszych likwidatorów spółki w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie właściwym, tj. obliczonym zgodnie z zasadami określonymi w przepisach art. 11 u.p.u. Skarżący wskazali, iż przesłanka egzoneracyjną z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości (niewszczęciu postępowania układowego) powinna być badana w sytuacji, gdy wniosek został zgłoszony w czasie niewłaściwym. Zdaniem skarżących, nie do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości (art. 2 Konstytucji RP) jest przyjęcie takiej wykładni ww. przepisu, w myśl której członek zarządu, który zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości, nawet jeśli jest to wniosek przedwczesny, miałby znaleźć się w gorszej sytuacji niż członek zarządu, który takiego wniosku po upływie "czasu właściwego" nie zgłosił. Wobec powyższego stron skarżąca stwierdziła, iż nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku w czasie właściwym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a spółka poinformowana w piśmie z dnia [...] stycznia 2026 r. o wniosku organu, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponoszą odpowiedzialności jako członkowie zarządu R.-D. spółki z o.o. w likwidacji za zaległości tej spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki warunkujące odpowiedzialność skarżących jako osób trzecich za powstałe zaległości. Natomiast skarżący uważają, że nie ponoszą tej odpowiedzialności, gdyż złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki we "właściwym czasie". Należy zauważyć, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w wyrokach: z dnia 8 marca 2022 r., I SA/Bd 33/22; z dnia 4 kwietnia 2023 r., I SA/Bd 116/23; z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24; z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p. wynosi 60 dni. Stosownie do treści art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 i art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.). W świetle powyższych unormowań organ administracji powinien wykazać, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu spółki R.-D. w okresie, kiedy powstały zaległości, bezskuteczność egzekucji, oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Wskazać należy, że zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikają z dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. z dnia [...] stycznia 2018 r., a zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] sierpnia 2019 r. T. K. był prezesem spółki R.- D. w okresie od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r., natomiast M. H. była członkiem zarządu tej spółki w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r. Z kolei w okresie od dnia [...] marca 2019 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. zarówno T. K., jak i M. H. pełnili funkcję likwidatorów spółki R.-D.. Oznacza to, że wyżej wymienione osoby były członkami zarządu wskazanej spółki w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikających z dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2018 r. Natomiast w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikających z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnili oni funkcję likwidatorów spółki. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 116b § 3 O.p. do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i 116a O.p. stosuje się odpowiednio. Kolejną przesłanką, którą powinien wykazać organ jest bezskuteczność egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, lecz nie oznacza to, że dopuszczalne jest pojmowanie go w każdy dowolny sposób. Pojęcie to należy rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać je z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownika Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W związku z powyższym o skuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc zostanie wyegzekwowana kwota długu. W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 NSA uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wobec spółki R. -D. w likwidacji były prowadzone postępowania egzekucyjne. Postanowieniami z dnia [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. umorzył te postępowania, wskazując, że z uwagi na nieujawnienie w jego toku majątku dłużnika, dalsze prowadzenie postępowania nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. W postanowieniu stwierdzono, że zaistniały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wykazał zatem bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki. Kwestia bezskuteczności egzekucji była też przedmiotem oceny przez tut. Sąd w wyroku z dnia 8 marca 2022 r., I SA/Bd 33/22. Organ powinien wykazać także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 NSA stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej: "u.p.u."). W myśl art. 10 u.p.u upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 u.p.u. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). W myśl art. 11 ust. 5 u.p.u. domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Przepis art. 21 u.p.u. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Z akt sprawy wynika, że spółka R.– D. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., [...] Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w T. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, na podstawie art. 1 pkt 1 u.p.u., z uwagi na to, że wnioskodawca ma tylko jednego wierzyciela. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma to, czy wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r. został złożony we "właściwym czasie". Wskazać należy, że w świetle przytoczonych regulacji prawnych dłużnika uważa się za niewypłacalnego, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a w przypadku osoby prawnej także wtedy, gdy zobowiązania pieniężne przekroczą wartość jej majątku. Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika. Wskazać trzeba, że decyzje ustalające nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych zostały wydane w dniu [...] stycznia 2018 r., a doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2018 r. Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym decyzje te zostały utrzymane w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. i doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] czerwca 2018 r. Dopiero zatem od tego dnia zobowiązania spółki R.-D. stały się wymagalne w tym sensie, że z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek dłużnika (spółki) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji, zasadnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przyjął, że niewypłacalność spółki R.-D. - zgodnie z art. 11 ust. 1a u.p.u. - wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r. Od tego dnia biegł termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak do dnia [...] października 2018 r. członkowie zarządu spółki R.-D. - T. K. i M. H. nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W odniesieniu do nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranych płatności stało się wymagalne w dniu [...] października 2019 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2019 r. Gdyby zatem opóźnienie w uregulowaniu zobowiązań wynikających z tej decyzji miałoby być podstawą zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to termin na złożenie tego wniosek byłby niewątpliwie późniejszy od wskazanej wyżej daty [...] października 2018 r. Także zatem z tego punktu widzenia organ słusznie uznał, że brak jest usprawiedliwienia na złożenie przez skarżących wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] stycznia 2017 r. W świetle powyższego trafnie organ stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] stycznia 2017 r. był przedwczesny (nie został złożony "we właściwym czasie"), a zatem nie mógł wywołać skutku w postaci uwolnienia skarżących od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Kwestia ta została już przesądzona w wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25, bowiem stwierdzono w nim, że "Sąd (...) nie neguje, że z tytułu niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] stycznia 2017 r. (...), nastąpiło przedwcześnie." Podkreślenia jednak wymaga, że w wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24, a w ślad za nim w wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25, wskazano, iż dla ustalenia czy wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. o ogłoszenie upadłości został złożony we "właściwym czasie" konieczne jest też zbadanie, kiedy zobowiązania pieniężne spółki R.-D. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 u.p.u.). Osoby prawne są bowiem niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze 2003, str. 43). W tej sytuacji należało zatem zbadać, kiedy zobowiązania spółki R.-D. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Bez wyjaśnienia tej kwestii nie można przesądzić, czy wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. został złożony we "właściwym czasie", czy też nie. Same tylko ustalenia organu w zakresie braku regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak bowiem wskazano w obydwu powyższych wyrokach, nie jest wykluczone, że z uwagi na przesłankę niewypłacalności wynikającą z art. 11 ust. 2 u.p.u., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony wcześniej, niż ze względu na brak uregulowania w terminie nienależnie pobranych płatności. W związku z tym zobowiązano organ do wyjaśnienia, czy stan majątkowy spółki, z punktu widzenia przesłanki wskazanej w art. 11 ust. 2 u.p.u., uzasadnia (lub nie uzasadnia) stanowisko strony skarżącej, że wniosek ten złożono we "właściwym czasie". Przy czym w wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25 Sąd zauważył, że z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 11 ust. 2 u.p.u. - dla stwierdzenia stanu niewypłacalności - istotne jest ustalenie na podstawie bilansu danego podmiotu, czy suma zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych (a nie suma pasywów) przekracza aktywa, tj. sumę aktywów trwałych i aktywów obrotowych (por. Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Lex, Art.11). W powyższym wyroku stwierdzono, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby te dane bilansowe były ze sobą porównywane, a ma to znaczenie dla ustalenia, czy spółka utraciła zdolność do spłacania swoich długów. Sąd zarzucił organowi, że nie wyjaśnił, kiedy zobowiązania spółki R.-D. przekroczyły wartość jej aktywów, czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące i kiedy z punktu widzenia tej przesłanki powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że uznanie, iż złożenie wniosku o upadłość w dniu [...] stycznia 2017 r. nastąpiło "we właściwym czasie" w kontekście art. 11 ust. 2 u.p.u., wymagałoby zaistnienia, najpóźniej w dniu [...] stycznia 2015 r., czyli dwadzieścia cztery miesiące wcześniej, sytuacji, w której zobowiązania pieniężne R.-D. sp. z o.o. przekroczyły wartość jej majątku, a stan ten utrzymywałby się do dnia [...] stycznia 2017 r. Tymczasem z dokonanej przez organ analizy finansowej wynika, że w 2015 r. suma zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych wynosiła [...] zł i nie przekraczała sumę aktywów trwałych i aktywów obrotowych, stanowiących kwotę [...]zł. Pogorszenie sytuacji finansowej spółki nastąpiło w 2016 r. W tym bowiem roku suma zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych ([...] zł) przekroczyła sumę aktywów trwałych i obrotowych ([...] zł). Gdyby przyjąć, że zobowiązania przekroczyły wartość aktywów już w dniu [...] stycznia 2016 r., to dla stwierdzenia niewypłacalności stan ten musiałby utrzymywać się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące, a zatem wystąpiłby najwcześniej w dniu [...] stycznia 2018 r. Dopiero wtedy wystąpiłyby podstawy do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości. W świetle powyższego należy zgodzić się z organem, że również z punktu widzenia przesłanki wymienionej w art. 11 ust. 2 u.p.u., wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] stycznia 2017 r. był przedwczesny. Kwestia ta została także przesądzona już w wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25, bowiem stwierdzono w nim, że przypadku ustalenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, iż z tytułu przesłanki wymienionej w art. 11 ust. 2 u.p.u. wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony później niż w dniu [...] stycznia 2017 r., organ przyjmie, iż wniosek ten nie został złożony we "właściwym czasie." W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie podnoszone w skardze zarzuty kwestionujące przedwczesność wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. Powtórzyć należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu są wiążące dla organu i sądu. Jeżeli strona nie zgadzała się z ustaleniami zawartymi w wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25, to mogła wnieść skargę kasacyjną do NSA. Dla uzasadnienia swoich racji spółka wskazuje również na regulację zawartą w art. 11 ust. 6 u.p.u. W wyroku z dnia 7 maja 2025 r., I SA/Bd 143/25 przesądzono jednak, że przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.