I SA/Bd 76/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (sprawozdawca) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 17 grudnia 2025 r. nr BDSPB02-125/2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu na rzecz J.D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu [...] października 2025 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął, przekazany zgodnie z właściwością rzeczową przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., wniosek J. D. (skarżącego) z dnia [...] września 2025 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2024 r. Do wniosku strona dołączyła odpis wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2025 r., sygn. akt [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] maja 2024 r. oraz z dnia [...] listopada 2024 r. W wyniku rozpatrzenia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał w dniu [...] października 2025 r. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W trakcie postępowania wstępnego organ I instancji uznał, iż wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, niemniej jednak skarżący nie udowodnił, że wniosek został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."). W dniu [...] listopada 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. na postanowienie z dnia [...] października 2025 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] października 2025 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo pouczył stronę postępowania o przysługującym jej prawie do wniesienia zażalenia oraz terminie na dokonanie tej czynności. W związku z tym, że strona nie złożyła jednocześnie, wraz z zażaleniem, prośby o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, na mocy art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., że jest zobowiązany do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Organ podał, iż z art. 58 k.p.a. wynika jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Dlatego też organ ten nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony i czy ma ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie. Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] grudnia 2025 r. o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, które – zdaniem skarżącego - organ błędnie potraktował w zaskarżonym postanowieniu jako zażalenie na inne postanowienie tego samego Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] października 2025 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy zażalenie skarżącego wniesione w ustawowym terminie dotyczyło postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w B. z dnia [...] listopada 2025 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2024 r. w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego, zaskarżonego zażaleniem z dnia [...] listopada 2025 r. Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że sprawa dotycząca wznowienia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. została ostateczne rozstrzygnięta postanowieniem Kierownika BP w B. z dnia [...] października 2025 r., nr [...] i nie mogła być więc dalej procedowana. Tak więc wydane przez organ odwoławczy skarżone postanowienie odnoszące się do w/w postanowienia kierownika BP w B., w istocie jest całkowicie bezprzedmiotowe, nieskuteczne i nie wywołujące żadnych skutków prawnych, dlatego też winno zostać usunięte z obrotu prawnego. Organ przywołał treść art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała sytuacja opisana w tym przepisie, ponieważ organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2025 r. rozstrzygnął w już zakończonej sprawie, która nie była przedmiotem postępowania, a zatem skarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co na obecnym etapie - po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego - może nastąpić w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl natomiast art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Skarga podlega uwzględnieniu. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności wydanego w sprawie postanowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] sierpnia 2025 r., uzupełnionym pismami z dnia [...] września 2025 r. i [...] października 2025 r., skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] listopada 2024 r. w sprawie płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, podając jako podstawę swojego wniosku art. 145 k.p.a. oraz art. 154 i art. 155 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] października 2025 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 145 k.p.a., z uwagi na brak wykazania przez wnioskującego przesłanek wznowienia. Jednocześnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odrębnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2025 r., nr [...] odmówił, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia postępowania w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Na postanowienie z dnia [...] listopada 2025 r. skarżący złożył zażalenie z dnia [...] listopada 2024 r. Po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Oddziału ARiMR w T. postanowieniem z dnia [...] lutego 2026 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe zażalenie z dnia [...] listopada 2024 r. organ odwoławczy dodatkowo (błędnie) zakwalifikował jako zażalenie wniesione na ww. postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] października 2025 r. Z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia tego zażalenia, Dyrektor Oddziału ARiMR w T. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2025 r., działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W rzeczywistości jednak zażalenie z dnia [...] listopada 2024 r. zostało wniesione na postanowienie z dnia [...] listopada 2025 r., a nie na postanowienie z dnia [...] października 2025 r. Na postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR w T. z dnia [...] grudnia 2025 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] października 2025 r. została wniesiona skarga do tut. Sądu. Dokonując kontroli tego postanowienia podkreślić należy, że w sposób rażący narusza ono prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść postanowienia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owe postanowienie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wydanie bowiem przez organ drugiej instancji postanowienia z dnia [...] grudnia 2025 r., bez inicjującego postępowanie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, tj. zażalenia, jest działaniem dotkniętym wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 404/25; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 411/25). Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (100 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).