I SA/Bd 530/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości "E." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości "E." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2003 r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego postanowił: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 1.000 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu syndyk wskazał, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan upadłości. Syndyk wskazał, że w chwili obecnej upadły nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego. Syndyk wskazał również, że sędzia komisarz postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. zatwierdził oddzielny plan podziału sumy [...] zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości i zarządziła jego wykonanie. Po wykonaniu planu w masie upadłości pozostaną środki w kwocie ok. [...] zł, które posłużą częściowemu zaspokojeniu pozostałych wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł. Oznacza to, że kwota [...]zł z tytułu wpisu od skargi nie może być przeznaczona na ten cel bez uszczerbku dla postępowania upadłościowego. Uiszczenie wpisu oznaczałby, że jeden z wierzycieli (Skarb Państwa – WSA w Bydgoszczy) otrzymałby ok. 42% kwoty przeznaczonej dla ogółu pozostałych wierzycieli. Godziłoby to też w zasadę proporcjonalnego zaspokojenia wierzycieli. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi - [...] zł. wartość środków trwałych [...] zł, za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała dochód w kwocie [...]zł, stan rachunku bankowego wynosi [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli takiego o jaki wnosi strona skarżąca - jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm. - dalej "p.u.n."). Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (zob. postanowienie NSA z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15 [...] grudnia 2012 r. I FZ 431/12, publ [...]). Obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez syndyka jako stronę postępowania wynika co wskazano powyżej z art. 199 p.p.s.a., zaś art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n. nie jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. W takiej sytuacji stosownie do art. 343 ust. 1 p.u.n. obowiązkiem syndyka jest zaspokojenie tych kosztów w pierwszej kolejności, w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum; jeżeli należności te nie zostaną zaspokojone w ten sposób, zaspokaja się je w drodze podziału funduszów masy upadłości. Przepis ten odnosi się do zobowiązań upadłego należących do pierwszej kategorii (art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n.), a nie do wszystkich jego zobowiązań, w tym także cywilnoprawnych. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Skoro zatem syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Mając jednak na uwadze okoliczność, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, stan środków finansowych którymi dysponuje syndyk [...] zł, plan podziału zatwierdzony postanowieniem sędziego komisarza zasadnym zdaniem orzekającego jest ograniczenie kwoty wpisu od skargi do kwoty [...]zł. Podkreślenia również wymaga, że wydatkowanie środków związanych z prowadzeniem sprawy sądowej ma charakter tymczasowy, albowiem stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a., stronie która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.