I SA/Bd 21/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 30 marca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty w łącznym zobowiązaniu pieniężnym postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienia w ten sposób, że przyznać E. I. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego wynosi 1.092,83 zł. Jako majątek wnioskodawca wskazał gospodarstwo rolne o pow. 5.2415 ha przeliczeniowych, z którego nie uzyskuje dochodów. Skarżący oświadczył, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. Wskazał na swoją trwałą i progresywna chorobę neurologiczną. Podał, że jego wydatki są zdeterminowane przychodem i nie wystarczają na konieczną rehabilitację czy skuteczne leczenie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wniósł sprzeciw w zakresie odmowy ustanowienia adwokata. Podniósł, że kalectwo utrudnia mu poruszanie się i dotarcie na rozprawę do Sądu. Stwierdził, że sprawa jest zawiła i wymaga fachowego przedstawienia. Do sprzeciwu załączył postanowienia WSA, na podstawie których miał ustanawianego adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania (art. 199 p.p.s.a.) i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby niezbędne egzystencjalnie (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W wyniku analizy sytuacji finansowej, majątkowej i zdrowotnej skarżącego należy stwierdzić, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zaważył na tym przede wszystkim fakt, że skarżący pomimo, iż posiada gospodarstwo rolne, to nie uzyskuje z niego żadnych dochodów. Utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie 1.092,83 zł. W rezultacie nie jest w stanie opłacić kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Informacje zawarte w uzasadnieniu wniosku wskazują na trudną sytuację materialną skarżącego, który bez wątpienia zaspokaja zaledwie swoje elementarne potrzeby życiowe. Tym bardziej nie dysponuje on środkami na opłacenie wpisu sądowego oraz ustanowienia adwokata celem zapewnienia dochodzenia pełni praw przed sądem. Podkreślenia wymaga, że tut. Sąd jak i inne sądy administracyjne wielokrotnie przyznawały stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, ze względu na sytuację materialną skarżącego (por. postanowienia WSA o sygn. akt: I SA/Bd 345/14, I SA/Bd 331/14, I SA/Bd 641/12, I SA/Bd 713/11, I SA/Bd 807/10, I SA/Bd 54/10, I SA/Bd 787/09, I SA/Bd 681/09, V SA/Wa 1462/15). Z wniosku wynika, że sytuacja majątkowa E. I. nie uległa poprawie. Powyższe potwierdza zasadność wniosku skarżącego w zakresie przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Odnosząc się do wniosku skarżącego odnośnie wyznaczenia konkretnego adwokata wskazać należy, że stosownie do treści art. 244 § 3 p.p.s.a., jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę prawnego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W świetle powyższego ocena możliwości wyznaczenia w przedmiotowej sprawie pełnomocnikiem z urzędu - adwokat M. P., należeć będzie do okręgowej rady adwokackiej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.