I SA/Bd 205/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2023 r., nr SKO-433/72/22 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 26 lutego 2019 r. do 25 maja 2022 r. postanawia: odrzucić skargę

S. B. (dalej też jako: Skarżący, Strona) złożył do tutejszego Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 26 lutego 2019 r. do 25 maja 2022 r. Pismem z dnia 12 maja 2023 r. zobowiązano Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo z wezwaniem do uzupełnienia ww. braków zostało doręczone Skarżącemu w dniu 16 maja 2023 r. Pismem z dnia 22 maja 2023 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od kosztów i ustanowił adwokata. Skarżący jednak nie usunął braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL w wyznaczonym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 23 maja 2023 r. Pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. wyznaczony pełnomocnik z urzędu dla Skarżącego przesłał numer PESEL i wniósł o rozpoznanie złożonej w sprawie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. 2023r. poz. 259) - dalej jako: "p.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania formalne pisma, w tym skargi, określone zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a., pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi powoduje, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jej odrzucenie. Powyższe stanowisko znalazło aprobatę w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, w której to stwierdzono, że niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 12 maja 2023 r. zobowiązano Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL, a także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo z wezwaniem do uzupełnienia ww. braków zostało doręczone Skarżącemu w dniu 16 maja 2023 r. Strona pismem z dnia 22 maja 2023 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od kosztów i ustanowił adwokata. Skarżący jednak nie usunął braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL w wyznaczonym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 23 maja 2023 r. Nie ma przy tym znaczenia, że pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. ustanowiony pełnomocnik dla Skarżącego z urzędu wskazał jego numer PESEL, albowiem zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminów sądowych, w tym przewidzianego w art. 49 § 1 p.p.s.a. ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma. Z kolei postępowania w sprawie uzupełnienia braków formalnych nie można uznać za zmierzającego do pozbawienia strony prawa do sądu, ponieważ braki skargi w zakresie wymogów formalnych przewidzianych dla pisma sądowego wymienionych w art. 46 § 1 p.p.s.a. uniemożliwiają sądowi jej rozpoznanie. Termin 7 dniowy określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. ma zaś ustawowy charakter, co oznacza, że nie może być ani skrócony, ani przedłużony przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 30 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1462/09, podobnie także w postanowieniu NSA z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OZ 707/19). Podkreślić należy, że kwestia udzielenia prawa pomocy jest kwestią odrębną od uzupełnienia braków formalnych skargi. Udzielenie tej pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie wpływa na ustalenie czy brak formalny skargi został uzupełniony w terminie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2009 r., II OZ 264/19). Należy przy tym zauważyć, że tylko w przypadku złożenia po raz pierwszy w danej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym jedynie zwolnienie od kosztów sądowych powoduje, że termin do uiszczenia wpisu podlega niejako zawieszeniu do czasu rozpoznania tego wniosku (postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II FZ 314/21). A zatem w przypadku braków podlagających uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wystąpienie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przerywa terminu do usunięcia braków formalnych wniesionej wcześniej skargi. Pogląd ten także znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (por. postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 719/18). Jak zauważył ten Sąd w uzasadnieniu powyższego postanowienia, późniejsze ustanowienie pełnomocnika z urzędu może natomiast stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej (uzupełnienia braku formalnego skargi lub wniesienia skargi), o ile uprawdopodobnione zostanie wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 86 § 1 p.p.s.a. – a więc brak winy strony w niedokonaniu czynności w terminie. W rozpoznawanej sprawie takiego wniosku nie złożono. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, zauważyć należy, że okoliczność złożenia przez Skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie wstrzymało terminu do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL. Jak wynika z akt sprawy Skarżący odebrał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 16 maja 2023 r., w którym zawarto stosowne pouczenie o tym, że nieusunięcie braków formalnych skargi (podanie numeru PESEL Strony skarżącej) w terminie spowoduje odrzucenie skargi (k. 12-15 akt sądowych). Podkreślić przy tym należy, że fakt zainicjowania postępowania w kierunku uzyskania pomocy prawnej z urzędu nie zwolnił strony z dbania o swoje interesy do czasu rozpoznania takiego wniosku. Skarżący powinien mieć na uwadze, że wniosek taki może zostać nieuwzględniony, a wówczas zaniedbania na wcześniejszym etapie mogą nieść za sobą konsekwencje m.in. w postaci odrzucenia skargi. Należy zauważyć również, że Sąd odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie bada jakie okoliczności przyczyniły się do uchybienia terminu, ale czy do takiego uchybienia doszło (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 264/19). W niniejszej sprawie, mimo upływu terminu, Skarżący nie uzupełnił braku formalnego w postaci wskazania numeru PESEL, co w świetle powyższych rozważań skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a.