I OZ 984/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt: II SA/Bk 103/04 o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia z dnia 16 września 2004 r., sygn. akt: II SA/Bk 103/04 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt: II SA/Bk 103/04 umorzył postępowanie wywołane wnioskiem C.S. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wyrokiem z dnia 16 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę C.S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [..] lutego 2004 r. Nr [..]. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 24 września 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt: I OZ 488/05 oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 marca 2005 r. o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji rozpatrując sprawę wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w dniu 20 marca 2017 r. uznał, że nie istniał już "tok postępowania", w czasie którego ustawa przewiduje prawo złożenia wniosku, a więc nie zachodziły podstawy do merytorycznego rozpoznania wniosku, wobec czego postępowanie w przedmiocie prawa pomocy umorzył w oparciu o art. 249a w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718). W piśmie z dnia 18 maja 2017 r. skarżący wniósł o uchylenie tego postanowienia, twierdząc, że sprawa nie została zakończona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przypadku postępowania o udzielenie prawa pomocy należy odnotować, że poza wyjątkiem przewidzianym w art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a., który umożliwia przyznanie prawa pomocy stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania, złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy równocześnie z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego lub po wniesieniu skargi, nie wszczyna odrębnego postępowania od tego, które zostało zainicjowane skargą. W takim przypadku jest to tzw. postępowanie wpadkowe, które jest prowadzone w ramach postępowania przed sądem danej instancji. O ile bowiem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego (czyli jeszcze przed wniesieniem skargi) powoduje wszczęcie postępowania w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., to wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony wraz ze skargą lub po wniesieniu skargi, wszczyna jedynie postępowanie wpadkowe w tym przedmiocie (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lipca 2010 r., II GZ 152/10). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w takiej sytuacji możliwe byłoby umorzenie postępowania w oparciu powołana podstawę prawną w niniejszej sprawie, przy zaistnieniu okoliczności wskazujących na zbędność jego rozpoznania. Odnotować jednak należy, że obecnie złożony wniosek nie został złożony w toku postępowania, lecz po jego prawomocnym zakończeniu wyrokiem z dnia 16 września 2004 r. Tymczasem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy można wystąpić przed wszczęciem postępowania lub w jego toku – aż do zakończenia postępowania prawomocnym wyrokiem. W tym stanie rzeczy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie należało uznać za niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepisy art. 189 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia.