I OZ 970/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 940/16 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. Z. na akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 940/16 Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), dalej rozporządzenie, wezwał skarżącego A. Z. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący, zaskarżając ww. zarządzenie w całości, wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia, ewentualnie o późniejsze przesłanie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi tak, aby uiszczenie wpisu nastąpiło przed rozpoznaniem sprawy na rozprawie lub o odroczenie terminu zapłaty wpisu sądowego. Podał, że wystąpienie z wnioskami zawartymi w zażaleniu podyktowane jest dużą ilością skarg na akty wyznaczające opłatę za udostępnienie informacji publicznej przez organ w jego sprawach. Skarżący zobowiązał się do zapłaty wpisu sądowego od skargi najpóźniej do dnia poprzedzającego termin wyznaczonej rozprawy w sprawie. Ponadto wniósł o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, czy art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowo-administracyjnych jest zgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Podniósł, że w sprawie ustalono wpis od skargi w kwocie stałej 200 zł. Sprawa niniejsza należy jednak do kategorii spraw innych z zakresu uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a w takich sprawach winien być zastosowany § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów. Zatem wpis od skargi winien być ustalony na kwotę 100 zł. Skoro jest mowa o innych aktach z zakresu administracji publicznej, nie ma podstaw do zastosowania wpisu w wysokości stałej w kwocie 200 zł., ale wpisu w wysokości 100 zł, zgodnie z rozporządzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2 powołanego artykułu). A zatem, przepis art. 230 § 1 P.p.s.a. ustanawia ogólną zasadę, że skarga podlega opłacie. O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi, a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058), dalej u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (ust. 1). Podmiot, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (ust. 2). Z treści cytowanego przepisu wynika, że ustalenie wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej następuje w formie aktu stwierdzającego obowiązek poniesienia opłaty oraz ustalającego jej wysokość. Zatem taki akt mogący przybrać formę "zarządzenia", "wezwania", "informacji", czy "powiadomienia" nie ma charakteru wyłącznie informacyjnego. Oprócz określenia wysokości "kosztów", jakie wnioskodawca zobligowany jest ponieść w związku ze złożonym przez siebie wnioskiem, pismo to uzewnętrznia także uprawnienie organu do pobrania od wnioskodawcy opłaty. Kreuje zatem również zobowiązanie o charakterze finansowym (por. postanowienia NSA: z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2139/13 oraz z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 228/15). Bezpośrednio zatem wiąże się z legitymacją organu do jej określenia. Z założenia musi więc wskazywać jej wysokość, a w konsekwencji kształtować w tym zakresie obowiązki fiskalne wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarga dotyczy aktu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2016 r., ustalającego opłatę za udostępnienie informacji publicznej w kwocie: 5799,49 zł. W sprawie mamy zatem do czynienia z należnością pieniężną, co winno skutkować ustaleniem wpisu stosunkowego od skargi na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej rozporządzenie. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone zarządzenie jest nieprawidłowe. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w kwocie 5 799,49 zł, gdyż na taką kwotę opiewa opłata nałożona przez organ za udostępnienie informacji publicznej, a zatem w takich sprawach pobiera się wpis stosunkowy na podstawie art. 231 p.p.s.a. oraz § 1 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. Wydając zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego Przewodniczący winien przyjąć, że skarga na akt Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2016 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej podlega wpisowi stosunkowemu obliczonemu na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (4 % wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze, tj. kwoty 5.799,49 zł). W odniesieniu do kwestii "późniejszego przesłania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi", jak również ewentualnego odroczenia terminu zapłaty wpisu sądowego należy wskazać, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości. Nie ma też znaczenia ilość skarg wnoszonych do sądu przez skarżącego. W myśl bowiem powołanego art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie przepis szczególny "nie stanowi inaczej", zatem skarżący jest obowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jeżeli skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez istotnego uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych, to na każdym etapie postępowania może wystąpić do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, o czym został pouczony przez Sąd przy doręczeniu zaskarżonego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu (pkt 5 pisma "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu"). Odnosząc się do wniosku skarżącego o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie znalazł podstaw prawnych do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści podanej w zażaleniu. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Warunkiem wystąpienia z takim pytaniem jest jednak powzięcie przez sąd, a nie przez skarżącego, uzasadnionych wątpliwości co do konstytucyjności przepisów regulujących daną materię. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie wniesione w niniejszej sprawie, nie miał wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP przepisów regulujących kwestię wysokości wpisu w niniejszej sprawie, w związku z czym nie uwzględnił wniosku skarżącego zgłoszonego w powyższym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.