I OZ 97/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dziekana W. na postanowienie zawarte w pkt. IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 103/14 o kosztach postępowania sądowego w sprawie ze skargi S. K. na bezczynność Dziekana W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 103/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Dziekana W. w udostępnieniu informacji publicznej, umorzył postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu (pkt I), stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); nie wymierzył organowi grzywny (pkt III) oraz zasądził od Dziekana W. na rzecz skarżącego S. K. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt IV). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Wojewódzki stwierdził, że umorzenie postępowania w zakresie bezczynności Dziekana W. wynikało z faktu, iż usunął on stan swojej bezczynności do dnia rozpoczęcia rozprawy. Orzeczenia zawarte w punktach II i III wyroku wynikały zaś z faktu, że wydanie w niniejszym przypadku przez organ decyzji nie czyniło niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego bezprzedmiotowym. Odnośnie do punktu IV wyroku Sąd I instancji wskazywał, że o kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącej uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto na zasadzie art. 201 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a." w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). W zażaleniu na powyższe postanowienie Dziekan W. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu art. 54 § 3 P.p.s.a., skutkującym dalej niewłaściwym zastosowaniem w sprawie przepisu art. 201 § 1 P.p.s.a. Organ wskazał, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem organu, gdy sąd administracyjny umarza postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 P.p.s.a, uznaje się to za inne przyczyny umorzenia, niż wskazane w art. 201 P.p.s.a. a w takiej sytuacji brakuje podstawy do zasądzania zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu. Powołał się w tym zakresie na postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2136/14. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w nim wskazane. Ocena zaskarżonego postanowienia zawartego w pkt. IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 103/14, wymaga w pierwszym rzędzie zasygnalizowania, że zgodnie art. 149 § 1 i 2 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Wskazany przepis - w aktualnym brzmieniu - zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c., wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje zatem, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Stwierdzenie zatem w niniejszym przypadku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w pkt II I III wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Ol 103/14, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz, że brak jest przesłanek uzasadniających wymierzenie organowi grzywny oznacza, że Sąd ten – pomimo umorzenia postępowania w zakresie bezczynności organu – w pozostałym zakresie skargę uwzględnił. Zgodnie zaś z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Powyższe powodowało, że - co do zasady - istniała podstawa do zasądzenia od organu na rzecz strony wnoszącej skargę zwrotu kosztów postępowania. Choć nie był nią, powołany przez Sąd Wojewódzki art. 201 § 1 P.p.s.a. Z tych względów NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu prezentowanego w postanowieniu wydanym w sprawie II GSK 2136/14. Z uwagi jednak na fakt, że zasądzona tytułem zwrotu kosztów przez Sąd Wojewódzki kwota obejmowała opłatę skarbową od pełnomocnictwa, której strona jednak nie uiściła, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w sposób należyty ponownie określi wysokość kwoty stanowiącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.