I OZ 9/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 114/19 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi E.W. i T.S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie

E.W. pismem z 7 grudnia 2019 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Bożeny Marciniak od rozpoznania sprawy ze skargi E.W. i T.S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Uzasadniając wniosek podniosła, że wskazany powyżej sędzia przy rozpoznawaniu ich spraw podjął błędne rozstrzygnięcia procesowe, co uzasadnia wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy. Postanowieniem z 18 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższy wniosek o wyłączenie sędziego, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała w nim okoliczności, które w myśl obowiązujących przepisów skutkowałyby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie. Sąd wyjaśnił także, że kwestionowanie prawidłowości rozstrzygnięć sędziego nie jest okolicznością przemawiającą za jego wyłączeniem od orzekania, a skutki tych rozstrzygnięć mogą być kwestionowane w drodze przysługujących stronie postępowania środków zaskarżenia. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Ponadto stosownie do treści art. 19 ppsa niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1398/17). Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że stanowisko zaprezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w rozpoznawanej sprawie zasługuje na akceptację. Podniesione przez skarżące argumenty nie pozwalają bowiem na stwierdzenie, że w sprawie tej zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego na podstawie art. 18 § 1 lub art. 19 ppsa. Podjęcie przez sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie niekorzystnych zdaniem strony skarżącej rozstrzygnięć w sprawach toczących się z jej udziałem, nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania. Niezadowolenie strony z tych rozstrzygnięć ani ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty ewentualnych uchybień procesowych strona może podnosić w środkach odwoławczych od poszczególnych orzeczeń sądowych, o ile takie przysługują (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1398/17). Niezależnie od powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony wniosek i treść zażalenia nie zawierają argumentów i okoliczności, które doprowadziłyby do podważenia prawidłowości oświadczenia sędziego, wskazanego we wniosku o wyłączenie, o jego bezstronności. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Mając powyższe na uwadze, w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zmiany bądź uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W tak ustalonym stanie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.