I OZ 875/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 675/15 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 675/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych postanawia: oddalić zażalenie

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2015., sygn. akt II SA/Bd 675/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. [...] złożył wniosek sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 12 października 2015 r. skarżący otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r., referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego. Pismem z dnia 21 marca 2016 r., które wpłynęło do Sądu w dniu 29 marca 2016r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Bydgoszczy zawiadomił radcę prawnego [...] o ustanowieniu go pełnomocnikiem [...]. W dniu 30 września 2016 r. (data prezentaty Sądu) pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 sierpnia 2015r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia "z uwagi na fakt niedoręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego wyznaczonemu z urzędu". Wyjaśnił, że biorąc pod uwagę fakt, że skarżący otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem jeszcze przed wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu, uniemożliwiło to złożenie w zakreślonym terminie skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 3 lutego 2017 r. na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a., odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony o jego wyznaczeniu pismem z dnia 21 marca 2016 r. (data wpływu do Sądu 29 marca 2013 r.) i na podstawie art. 177 § 3 p.p.s.a. od tego terminu zaczął biec trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Wprawdzie w aktach brak jest informacji, w jakiej dacie pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem, a sam pełnomocnik nie potrafi wskazać w jakiej dacie otrzymał zawiadomienie z ORA w Bydgoszczy, to przyjąć należy, że pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego najpóźniej w dacie wpłynięcia owego zawiadomienia z dnia 21 marca 2016 r. do sądu administracyjnego, co miało miejsce w dniu 29 marca 2016 r. Przyjąć zatem należy, że w tym właśnie dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi do jej wniesienia. Zdaniem Sądu pełnomocnik najpóźniej do dnia 28 kwietnia 2016 r. winien był wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w dniu 30 września 2016r., a zatem pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do jej wniesienia. Sąd podkreślił, że bez znaczenia pozostaje okoliczność podnoszona przez pełnomocnika jakoby nie otrzymał odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Skuteczne doręczenie wyroku do rąk skarżącego nastąpiło w dniu 12 października 2015 r., jeszcze przed ustanowieniem dla niego profesjonalnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Dopiero od dnia otrzymania zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem skarżącego, pełnomocnik wstępuje do postępowania w określonym stanie, a zatem nie było podstaw do ponownego doręczenia skutecznie doręczonego skarżącemu odpisu wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu wniósł [...], działając przez pełnomocnika z urzędu i zarzucając mu naruszenie art. 88 w zw. z art. 177 § 3 i art. 142 § 1 w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu pomimo wykazania przez skarżącego, zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w związku z brakiem prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi odpisu wyroku wraz uzasadnieniem. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Stosownie zaś do treści art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Mając na względzie powyższy przepis, należy przyjąć, że ustanie przeszkody do spełnienia terminowej czynności należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik skarżącej dowiedział się, iż został on wyznaczony przez Okręgową Radę Radców Prawnych pełnomocnikiem z urzędu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II OZ 724/10). Powyższe pozwala na ustalenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności, a więc również określenia, czy strona składając wniosek o przywrócenie terminu, zachowała termin wymagany art. 87 § 1 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy, brak jest możliwości jednoznacznego określenia kiedy r.pr. [...] dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. Sam pełnomocnik nie jest w stanie wskazać daty w jakiej dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu. W takim przypadku za racjonalne należy uznać stwierdzenie Sądu, iż pełnomocnik skarżącego otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 29 marca 2016 r. z uwagi, iż w tym dniu wpłynęła informacja do Sądu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu skarżącego. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że złożony w dniu 30 września 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną w jest spóźniony i podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Podnoszone przez pełnomocnika okoliczności, że po wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu Sąd powinien mu doręczyć odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, pomimo doręczenia go wcześniej skarżącemu nie zasługują na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik wstępuje do postępowania jako reprezentant strony w oparciu o pełnomocnictwo złożone do akt sprawy, lub zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. w dniu jego ustanowienia. Dopiero skuteczne ustanowienie pełnomocnika obliguje Sąd do podejmowania czynności z jego udziałem oraz dokonywania doręczeń według zasady określonej w art. 67 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Dodatkowo błędne jest twierdzenie, iż Sąd powinien doręczyć pełnomocnikowi z urzędu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a., ponieważ przepis ten w omawianym przypadku nie miał zastosowania. Na skutek nowelizacji przyjętej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., do art. 177 p.p.s.a. dodano § 3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy przepis – jak wynika a contrario z art. 2 powołanej ustawy nowelizującej – ma jednak zastosowanie wyłącznie do spraw wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. Tymczasem sprawa niniejsza została wszczęta przed tą datą, tj. w dniu 12 maja 2015 r. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 § 1 w związku z art. 182 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.