I OZ 859/16

Dnia 5 sierpnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T.K. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 46/15 pozostawiające bez rozpoznanie wniosek T.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie spełnienia warunków do wydania dokumentu prawa jazdy kat. B postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 46/15 pozostawiono bez rozpoznanie wniosek T.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie spełnienia warunków do wydania dokumentu prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że zarządzeniem Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez 1) złożenie środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika); 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej; 3) wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w zakreślonym terminie skarżący wykonał wprawdzie zarządzenie z dnia 8 kwietnia 2016 r., jednak w sposób niekompletny. Jakkolwiek podjął się uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na rak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej i próby wskazania daty ustania przyczyny uchybienia (która w jego ocenie winna zostać dookreślona nie przez niego, lecz przez nierzetelnego operatora pocztowego InPost SA), to nie przedłożył sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjnej, uważając że wezwanie w tym zakresie "nosi w sobie znamiona absurdu oraz łamie podstawowe prawa obywateli". W związku z powyższym Sąd pozostawił wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł T.K. Podniósł, że mimo wielokrotnych próśb, Sąd pierwszej instancji odmawia przesłania na jego adres opłaconego przez niego odpisu wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem, naruszając art. 86 § 1 p.p.s.a. i tym samym uniemożliwiając stronie wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku. Zdaniem skarżącego wiarygodnie uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu. Jak wskazał, winny uchybienia terminu jest InPost oraz administracja sądów korzystająca z usług tej firmy. T.K. podniósł, że intencją ustawodawcy wynikająca z art. 87 § 4 p.p.s.a. było, aby nałożyć na stronę powinności możliwe do wykonania przez nią. W jego ocenie logika wskazuje, że wymaganie od wnioskującego, aby przed zapoznaniem się z wyrokiem (jego uzasadnieniem) wniósł skargę kasacyjną, jest niedorzeczne i niezgodne z zasadami państwa prawa. Zarzucił wreszcie wadliwą ocenę w sprawie skutków art. 73 p.p.s.a. (tzw. fikcji doręczenia). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżone zarządzenie nie dotyczy merytorycznie kwestii przywrócenia terminu, lecz pozostawienia wniosku skarżącego o jego przywrócenie – z uwagi na nieuzupełnienie wniosku w terminie. Rozważanie zatem zasadności przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny byłoby przedwczesne, zaś dalsze uwagi należy skoncentrować na ocenie wykonania przez skarżącego wezwania Sądu pierwszej instancji do uzupełnienia braków wniosku z dnia 1 marca 2016 r. Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl § 2 tego przepisu, jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie zarządzeniem Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez: 1) złożenie środka zaskarżenia (skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika); 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej; 3) wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 21 kwietnia 2016 r. T.K. podjął próbę uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji z dnia 24 kwietnia 2015 r. Ponadto zaznaczył, że nie uchybił terminowi, gdyż nie doręczono mu odpisu wyroku Sądu, zaś o jego skierowaniu do niego dowiedział się dopiero w dniu 30 września 2015 r. W kwestii zaś skargi kasacyjnej zauważył, że nie może jej przecież złożyć bez zapoznania się najpierw z orzeczeniem, od którego miałby ją wnieść. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kontestuje w istocie prawidłowość zastosowania w sprawie domniemania, o którym mowa w art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z nim doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Domniemanie to znajduje jednak zastosowanie wówczas, jeżeli dochowana została procedura określona w art. 73 § 1-3 tej ustawy. Ze swej istoty może ono podlegać obaleniu. W orzecznictwie podnosi się, że brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej (zob. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r. o sygn. akt II FSK 1762/15; postanowienie z dnia 16 maja 2014 r., II FSK 550/14). Pamiętać należy przy tym wszelako, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (zob. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., I OZ 971/13). Odnotować należy w sprawie L.G.K. o codziennym odbiorze poczty w okresie, w którym przesyłka z odpisem wyroku wraz z uzasadnieniem miała być awizowana. Do powyższej kwestii Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zarządzenia. Tymczasem rację ma skarżący, że przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż w celu dochowania wymogom z art. 87 § 4 p.p.s.a., powinien jednocześnie z wnioskiem złożyć sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika skargę kasacyjną – jest nieprawidłowe, jeżeli nie ma podstaw do przyjęcia, że odpis orzeczenia doręczono wraz z uzasadnieniem. Przepis ten stanowi, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wszelako w warunkach niniejszej sprawy, wymaganie sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku, którego uzasadnienia skarżący realnie nie otrzymał, godzić mogłoby w efektywność skorzystania przez niego z konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP). Trudno bowiem, aby mógł on formułować zarzuty skargi kasacyjnej (art. 174 p.p.s.a.) nie znając treści tego orzeczenia. Jednocześnie należy odnotować, że skarżący w terminie złożył wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, a nadto opłacił ów wniosek. Stąd przyjęcie na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. fikcji, że skarżący mógł się zapoznać z uzasadnieniem wyroku, zaś profesjonalny pełnomocnik – sformułować skargę kasacyjną – musi być poprzedzone starannym ustaleniem przez sąd, czy – wbrew stanowisku skarżącego – w sprawie istniały podstawy do zastosowania domniemania z art. 73 § 4 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżone zarządzenie było co najmniej przedwczesne, czym uchybiono art. 49 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji powinien był bowiem w pierwszej kolejności zweryfikować, czy skarżący swoimi pismami obalił domniemanie określone w art. 73 § 4 p.p.s.a., odnośnie doręczenia mu odpisu wyroku z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem (k. 41). Jeżeli bowiem to domniemanie obalił, wówczas Sąd pierwszej instancji powinien był mu ponownie przesłać rzeczony odpis, licząc terminy procesowe od daty prawidłowego doręczenia – i wzywanie do usunięcia braków formalnych wniosku było bezprzedmiotowe. Jeżeli zaś dotychczasowa argumentacja i pisma strony, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie obalają wskazanego domniemania względem przesyłki pozostawionej w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 1 czerwca 2015 r. – to powinien ów Sąd odnieść się szczegółowo do podnoszonej w tej materii argumentacji skarżącego, jak również podjąć ewentualne działania w celu zweryfikowania jego stanowiska. Uchybienia w tym zakresie uzasadniają uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Ponownie rozpatrując kwestię wniosku skarżącego o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji rozważy zatem wnikliwie prawidłowość zastosowania art. 73 § 4 p.p.s.a. względem przesyłki z wyrokiem Sądu z dnia 24 kwietnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem (k. 41), mając na względzie przedstawione wyżej uwagi.