I OZ 841/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 320/14, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na bezczynność Koła Łowieckiego "[...]" w G. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 20 stycznia 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia z dnia 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 320/14, po rozpoznaniu wniosku S. P., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów źródłowych nadesłanych na wezwanie Sądu z dnia 25 czerwca 2014 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a łączny dochód w tym gospodarstwie wynosi 1.433,44 zł netto. Na dochód ten składa się świadczenie emerytalno - rentowe skarżącego i jego żony oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę. Skarżący i jego żona nie posiadają majątku. Zajmują lokal mieszkalny należący do spółki prawa handlowego w zamian za administrowanie nieruchomościami spółki. Poza kosztem butli gazowej (70 zł miesięcznie) nie ponoszą opłat eksploatacyjnych za lokal. Skarżący w ramach własnego rachunku bankowego dokonuje spłaty karty kredytowej w wysokości do kwot ok. 250 zł miesięcznie. Konto zasilają również nieregularne wpłaty dokonywane przez syna skarżącego od 40 do 1000 zł. oznaczone jako "zwrot". Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2014 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata w ramach przyznania prawa pomocy oraz odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Podniósł, że w uzasadnieniu postanowienia dokonano krzywdzącej interpretacji podanych przez niego danych. Nadmienił, że od 1995 r. dzieli go z żoną rozdzielność majątkowa ustanowiona notarialnie. Zatem wspólne rozpatrywanie kwestii dochodów jest mylące, podał również, że łoży alimenty na rzecz żony ustanowione wyrokiem sądowym. S. P. zaznaczył także, że wpłaty od syna nie stanowią jego dochodu, bowiem są konsekwencją odbierania na rzecz syna przesyłek z portalu internetowego. Nadmienił jednak, że uzyskuje drobne wsparcie od syna np: na wykup leków. Skarżący podniósł, że faktycznie rozporządza jedynie kwotą 424,14 zł miesięcznie, która pozostaje mu po potrąceniu alimentów przekazywanych na rzecz żony. Zatem z podanej sumy zmuszony jest pokryć koszty wyżywienia, ubrania czy leczenia. W postanowieniu dotyczącym odmowy zwolnienia od kosztów sądowych pominięta została również kwestia konieczności kupna drogich leków, na które tylko w ostatnim okresie skarżący wydał ponad 1000 zł. Sąd podkreślił dalej, że nie wezwał skarżącego do ponownego wypełnienia formularza o przyznanie prawa pomocy i nadesłania nowych rachunków, uznał bowiem, że przedstawione dane umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Zdaniem Sądu analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych, pozwala stwierdzić, że skarżący jest w stanie ponieść należne w sprawie koszty sądowe. Wnioskodawca prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność, że małżonków dzieli rozdzielność majątkowa nie jest równoznaczna z prowadzeniem dwóch odrębnych gospodarstw domowych. Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Podkreślenia wymaga, że małżonkowie obowiązani są do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenie osobiste, ale i pieniężne. Stały miesięczny dochód w gospodarstwie domowym na który składa się świadczenie emerytalno - rentowe skarżącego i jego żony oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy o pracę wynosi 1.433,44 zł netto miesięcznie. W przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym przypada zatem 716,50 zł. Na stałe miesięczne wydatki w rodzinie skarżącego składają się opłaty 70 zł za butlę z gazem, 250 zł za ratę kredytu oraz około 200 zł za lekarstwa (łącznie 520 zł). Po potrąceniu wspomnianej kwoty w dwu osobowym gospodarstwie domowym pozostaje kwota około 900 zł netto. Z podanej kwoty 900 zł małżonkowie muszą pokryć koszty niezbędne wydatki na jedzenie, ubranie czy leki. Jednakże w ocenie Sądu po potrąceniu kosztów skarżący wraz z małżonką miał możliwość zaoszczędzenia sumy 100 zł koniecznej do uiszczenia wpisu od skargi. W takiej sytuacji nie ma podstaw, aby koszty sądowe pokrywane były za stronę z budżetu Państwa. Z tych względów Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z 260 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie podniósł, że odmowa przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nastąpiło pogorszenie jego sytuacji finansowej stoi w sprzeczności z potrzebą jednakowego orzekania w sprawach identycznych. Inne Sądy w podobnych sprawach wielokrotnie udzielały prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej zwana "p.p.s.a.") - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena jaką Sąd Wojewódzki zawarł w zakresie relacji finansowych między skarżącym a jego małżonką jest prawidłowa. Podkreślić również należy, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Rzeczą więc strony inicjującej postępowanie sądowe jest zgromadzenie potrzebnych środków finansowych przy wykorzystaniu własnych możliwości majątkowych i zarobkowych. Wobec powyższego należało zaakceptować ustalenia Sądu Wojewódzkiego oraz ocenę co do sytuacji majątkowej i możliwości finansowych skarżącego. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ustalenia co do sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości finansowych skarżącego dokonane zostały na podstawie konkretnych dokumentów. Podkreślić należy, że ograniczone możliwości finansowe skarżącego zostały przez Sąd Wojewódzki wystarczająco uwzględnione poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odnosząc się do okoliczności wskazanych w zażaleniu wskazać trzeba, że w każdej sprawie Sąd odrębnie i samodzielnie podejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy. W rezultacie argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie mogła podważyć stanowiska Sądu Wojewódzkiego zajętego w zaskarżonym postanowieniu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.