I OZ 840/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 110/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na decyzję Prokuratora Apelacyjnego w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie akt postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił J.R. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący wprawie uzyskuje dochód w kwocie 850 zł miesięcznie, jednakże przebywa on w areszcie śledczym, w związku z czym korzysta z utrzymania Państwa, ma zapewnione odpowiednie posiłki oraz pomoc medyczną. Zdaniem Sądu okoliczności te wskazują, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". Ponadto Sąd podniósł, iż skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby jego stan zdrowia wymagał ponoszenia dodatkowych wydatków (dokumentacja przedłożona w sprawie pochodziła z 2000 i 2002 r.), nie przyjął też za usprawiedliwione twierdzenia, jakoby skarżący ponosił koszty utrzymania jego żony, bowiem ona także osadzona jest w areszcie, zatem tak jak skarżący korzysta z utrzymania Państwa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.R., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucając mu naruszenie art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a., dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i uznanie, że skarżący jest w stanie uiścić koszty niniejszego postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, iż wbrew ustaleniom Sądu skarżący wspomaga swoją żonę, która wprawdzie przebywa w areszcie, jednak nie osiąga żadnych dochodów. Podkreślono też, iż wbrew twierdzeniom Sądu stan zdrowia skarżącego został wykazany, bowiem jest on sparaliżowany, a sytuacja taka trwa od wielu lat i nie ulegnie zmianie. Także kwestia konieczności specjalnej diety została błędnie oceniona, bowiem z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, iż Zakład Karny, w którym przebywa skarżący, nie jest w stanie zapewnić mu wymaganych produktów żywieniowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. J.R. za osobę taką nie może być uznany. Wprawdzie istotnie skarżący uzyskuje niski dochód, w kwocie około 850 zł miesięcznie, ale – jak zauważył to Sąd I instancji – jest on osobą osadzoną, wobec której opiekę sprawuje Państwo Polskie i której koszty utrzymania w całości przez to Państwo są pokrywane. Nie można więc w żadnym razie przyjąć, że konieczność poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie pozostaje poza możliwościami skarżącego, bowiem dysponuje on pewną kwotą, którą może przeznaczyć na pokrycie tych kosztów. Podkreślenia wymaga też, iż skarżący uznany został za osobę spełniającą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r. ustanowiono dla niego adwokata z urzędu. Nie można jednak uznać, iż J.R. spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowity, bowiem – jak już wskazano powyżej – takie prawo przysługuje jedynie osobom niemalże pozbawionym środków utrzymania. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.