I OZ 803/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 roku sygn. akt IV SA/Wa 1037/16 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: 1. oddalić zażalenie. 2. oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 roku sygn. akt IV SA/Wa 1037/16 wydanym na podstawie art. 195 § 2 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800, dalej: rozporządzenie) uchylił postanowienie zawarte w punkcie 2 wyroku z dnia 7 września 2016 roku oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 16 444 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że uchylenie postanowienia następuje z powodu braku jego prawidłowego uzasadnienia, natomiast wysokość kosztów postępowania zasądzonych na rzecz skarżącego odpowiada tej, którą ustalono w uchylonym postanowieniu. Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w wysokości 202 692 zł. W tej sytuacji pobiera się wpis stosunkowy, który zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 roku), po zaokrągleniu w trybie art. 219 § 2 p.p.s.a., wynosi 2027 zł. Powyższe ma wpływ na wysokość należnego pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia, które wynosi w myśl oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia 14 400 zł. Sąd I instancji zaznaczył, że na zasądzone koszty składa się ponadto kwota 17 zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zażalenie na to postanowienie złożył Wojewoda [...], zaskarżając je w zakresie punktu 2 i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 231 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 roku poprzez przyjęcie, że skarga w przedmiotowej sprawie powinna podlegać wpisowi stosunkowemu w wysokości 1%, a tym samym Wojewoda powinien zwrócić stronie skarżącej koszty postępowania obejmujące wpis wniesiony na podstawie tego przepisu, podczas gdy zasadnym jest traktowanie sprawy o odszkodowanie w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) jako podlegającej wpisowi stałemu wskazanemu w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 roku w wysokości 200 zł; naruszenie art. 205 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 rozporządzenia poprzez ustalenie, że w ramach kosztów procesu należnych stronie zaliczone zostało wynagrodzenie adwokata ustalone w wysokości 14 400 zł podczas gdy wynagrodzenie to powinno być ustalone w wysokości nie większej niż 480 zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, a także naruszenie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie skutkujące ustaleniem, że przepis ten na dzień wydania zaskarżonego postanowienia umożliwia zasądzenie w ramach kosztów postępowania wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 14 400 zł podczas gdy przepisy tego rozporządzenia w brzmieniu na dzień 9 listopada 2016 roku nie przewidywały wskazanej przez Sąd stawki. Odpowiedź na to zażalenie wywiódł M. S., wnosząc o jego oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Skarżący podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Podstawowy przepis rządzący zwrotem kosztów postępowania między stronami przed sądem pierwszej instancji, będący wyjątkiem od zasady przyjętej w art. 199 p.p.s.a., został zawarty w art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2). W stanie prawnym niniejszej sprawy "odrębne przepisy", o jakich mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a. stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) tego rozporządzenia stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2. Stosownie zaś do § 2 pkt 7 stawka minimalna wynosi przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł - 14 400 zł. Niezasadny jest przy tym zarzut żalącego dotyczący braku takiej stawki w przepisie obowiązującym w dniu wydania przedmiotowego postanowienia - tj. 8 listopada 2016 roku. Zaznaczyć należy, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku zmieniające przedmiotowe rozporządzenie (Dz. U. 2016, poz. 1668), a w tym i stawkę z § 2 pkt 7, weszło wprawdzie w życie w dniu 27 października 2016 roku, ale przewidywało, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed tą datą stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji (§ 2). Sąd I instancji prawidłowo zastosował zatem przepis powołanego rozporządzenia w brzmieniu sprzed tej nowelizacji przewidujący, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł, stawkę w wysokości 14 400 zł. Prawidłowo określona została również sama wartość przedmiotu sporu - na kwotę 202 692 zł, która to kwota odpowiada kwocie odszkodowania, jakiej domaga się skarżący. Wpis od skargi został ustalony przez Sąd I instancji na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. - k. 18 akt sądowych. Zgodnie z tym przepisem, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi ponad 100 000 zł - 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2 000 zł i nie więcej niż 100 000 zł. W niniejszej sprawie wpis wyniósł zatem (po zaokrągleniu w górę do pełnej złotówki) 2027 zł. Niezasadne jest przywoływanie przez stronę wnoszącą zażalenie § 2 ust. 3 pkt 5 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. jako właściwego do ustalenia wysokości wpisu w przedmiotowej sprawie. Zasady wyznaczania wpisu zawarte w § 2 ust. 3 odnoszą się wyłącznie do spraw ze skarg nieobjętych wpisem stosunkowym. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była należność pieniężna, wobec czego należało pobrać wpis stosunkowy stosownie do wytycznych zawartych w § 1 przywołanego rozporządzenia. Powyższa teza znalazła potwierdzenie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I OPS 1/16, w której stwierdzono, że "skoro przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie, to wpisem od skargi należnym w takiej sprawie jest wpis stosunkowy określony w art. 231 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Odnosi się bowiem tylko do sumy pieniężnej, jaką jest kwota odszkodowania, nie zaś także do faktu wywłaszczenia nieruchomości.". W niniejszej sprawie zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 roku, dotyczyły wyłącznie kwestii przyznania odszkodowania za działkę ew. nr [...] z obrębu [...] w W. Zatem, wbrew twierdzeniom żalącego się organu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 14/09. Mając powyższe na uwadze, nie budzi wątpliwości, że Sąd I instancji zasądził zwrot kosztów postępowania w prawidłowej wysokości według zasad określonych w art. 200 p.p.s.a., czyli sumy uiszczonego przez skarżącą wpisu (2027 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie określonej w powołanym rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności adwokackie (14 400 zł), a także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa, a zatem zażalenie na to postanowienie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego. Przywołany w odpowiedzi na zażalenie przepis 14 ust. 1 pkt 2 d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, wobec wskazanych wyżej regulacji ustawowych w okolicznościach niniejszej sprawy nie może mieć zastosowania.