I OZ 801/17

Dnia 27 kwietnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia O. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2017 r. o sygn. akt II SAB/Lu 20/17 wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Wójta Gminy Siennica Różana w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwocie 100 (sto) złotych postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2017 r. o sygn. akt II SAB/Lu 20/17 Stowarzyszenie O. zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność Wójta Gminy Siennica Różana w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w kwocie 100 (sto) złotych. Jako podstawę prawną wskazano § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W odpowiedzi na to wezwanie, Stowarzyszenie podniosło, że posiada status organizacji pożytku publicznego. Zaznaczyło, że zgodnie z art. 239 § 2 p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczenia opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej. Skarżące Stowarzyszenie zaznaczyło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jak też, że stosowne wyjaśnienia były już zawarte w skardze. Pismem z dnia 20 marca 2017 r. Stowarzyszenie potwierdziło, że powyższa odpowiedź na wezwanie stanowi zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 6 lutego 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Istota sprawy sprowadza się do kwestii tego, czy względem wniesionej przez Stowarzyszenie skargi znajduje zastosowanie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie, z art. 239 § 2 p.p.s.a. nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Nie ulega wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego, co potwierdza dołączony do skargi wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego (k. 8 akt sądowych). Z informacji przekazanej przez Stowarzyszenie wynika, że nie prowadzi także działalności gospodarczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znajdzie jednak w analizowanym przypadku zastosowania art. 239 § 2 p.p.s.a., gdyż rozpoznawana sprawa nie jest "sprawą własną" Stowarzyszenie, w rozumieniu wskazanego przepisu. Na tle kwestii pojęcia "sprawa własna" pojawiła się wątpliwość, czy chodzi tu o sprawę, w której skargę wniosła organizacji pożytku publicznego, czy też o sprawę, której wynik dotyczy sytuacji prawnej (statusu) tej organizacji. Została ona przesądzona w orzecznictwie na rzecz drugiego ze wskazanych zapatrywań. Za węzłowe w tym zakresie należy uznać postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r. o sygn. akt I OZ 1013/16 oraz I OZ 957/16. W przywołanych postanowieniach NSA wyjaśniono, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, jak wskazał NSA, pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym przez swoje zachowanie organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych. Gdy rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, to nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Jak zaznaczył NSA, nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. Powyższy pogląd podziela w całej rozciągłości Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej. Przedstawione zapatrywanie uznać już należy za utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienia NSA z dnia: 24 listopada 2016 r., I OZ 1331/16; 1 grudnia 2016 r., I OZ 1597/16; 9 grudnia 2016 r., I OZ 1799/16; 18 stycznia 2017 r., I OZ 2132/16; 3 lutego 2017 r., I OZ 165/17; 10 marca 2017 r., I OZ 546/17; 17 marca 2017 r., I OZ 570/17; 5 kwietnia 2017 r., I OZ 673/17; 7 kwietnia 2017 r., I OZ 685/17; 12 kwietnia 2017 r., I OZ 761/17). Mając na uwadze powyższe wskazać należy na gruncie rozpoznawanej sprawy, że kwestia tego, czy Wójt Gminy Siennica Różana dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Stowarzyszenia o informację publiczną nie rzutuje na własną sytuację prawną tego Stowarzyszenia. Sprawa ta dotyczy bowiem zewnętrznej działalności Stowarzyszenia, a nie jej statusu własnego jako organizacji pożytku publicznego. Stąd nie znajduje zastosowania art. 239 § 2 p.p.s.a. Z tych względów zaskarżone zarządzenie uznać należy za odpowiadające prawu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosując art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a.