I OZ 8/23

Dnia 26 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 548/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 548/22 odmówił W. W. wstrzymania wykonania decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – nie uzasadniła w żaden sposób wniosku o wstrzymanie, do czego była obowiązana. Wobec tego Sąd uznał, że nie przedstawiono okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."), co uniemożliwiło Sądowi dokonanie oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Na w/w postanowienie skarżący – reprezentowany przez adwokata z urzędu – wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 § 1 i 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, 2) art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie i nie wezwanie do uzupełnienia wniosku w sytuacji uznania, ze wniosek zawiera braki w zakresie okoliczności uzasadniających wniosek. W uzasadnieniu podniesiono, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia i pisma skarżącego świadczące o jego sytuacji majątkowej, wskazujące na brak możliwości ponoszenia opłat przez skarżącego. Wobec tego uznano, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżącego, powinien być on wezwany do uzupełnienia wniosku, jeśli Sąd uznał, że zawiera on braki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Zatem, pamiętać należy, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zaznaczyć przy tym należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2022 r. nie zasługiwał na uwzględnienie, nie zawiera on bowiem argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sam wniosek nie został w ogóle uzasadniony, zaś argumentację na podstawie której można jedynie pośrednio ocenić sytuację materialną skarżącego przedłożono dopiero przy zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Nie nadesłano żadnych dokumentów, które dałyby Sądowi pełen obraz sytuacji finansowej skarżącego (oprócz załączonej kopii odcinka emerytury). Na potwierdzenie tej okoliczności nie przedstawiono żadnych dokumentów w postaci np. faktur, rachunków. W konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnił, że przy dochodach wynoszących 980,19 zł (emerytura), obciążenie kosztami za pobyt w DPS w kwocie 85 zł miesięcznie, groziłoby utratą środków utrzymania, którą można byłoby utożsamiać ze znaczną szkodą lub trudnymi do odwrócenia skutkami w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Sąd nie ma obowiązku uwzględnienia innych okoliczności uzasadniających spełnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji niż te, które zostały wskazane (uprawdopodobnione) przez skarżącego w znajdującym się w aktach sprawy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Podkreślić natomiast należy, że w niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, m. in. poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego należy stwierdzić, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona obowiązana jest wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Przypomnieć przy tym należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tym samym sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u skarżącego nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił swoich twierdzeń. Zaznaczyć raz jeszcze należy, że rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, co już wyżej podkreślono, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego też Sąd I instancji nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty - w zależności od okoliczności życiowych. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że niezbędne jest wstrzymanie wykonania decyzji i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia. Wobec tego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku i tym samym uchybił obowiązkowi wykazania możliwości wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponosząc skutki niewykazania konieczności udzielenia mu w niniejszej sprawie ochrony tymczasowej. Podkreślić także należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Należy jednocześnie zauważyć, że konieczność ponoszenia opłat za pobyt w DPS, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów. Ponadto dochodzona od skarżącego należność jest należnością pieniężną, zatem w razie wydania korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, podlegać będzie zwrotowi. Nie ma tu zatem cechy nieodwracalności. W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.