I OZ 781/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Województwa Mazowieckiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 902/15 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie i Województwa Mazowieckiego na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 902/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu wniosku Województwa Mazowieckiego - odmówił przywrócenia terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie i Województwa Mazowieckiego na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 902/15 oddalił skargi Mazowieckiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Warszawie i Województwa Mazowieckiego na w/w postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. pełnomocnik Województwa Mazowieckiego będący radcą prawnym wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Wezwaniem skutecznie doręczonym (k-110) w dniu 20 listopada 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dwóch jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej upłynął w dniu 27 listopada 2015 r. Pismem z dnia 30 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik strony skarżącej radca prawny K. T. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dwóch odpisów skargi kasacyjnej, podnosząc , że o fakcie zobowiązania go przez Sąd do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej dowiedział się w dniu 30 listopada 2015 r., mimo iż przedmiotowe wezwanie wpłynęło do Wydziału Prawnego Urzędu Marszałkowskiego w dniu 25 listopada 2015 r., a w dniu 26 listopada 2015 r. pracownik Wydziału Prawnego podjął próbę wręczenia wezwania. Wskazał, iż wcześniej kontakt z nim był utrudniony z uwagi na ostrą infekcję grypową. Podkreślił również, że jako pełnomocnik w tej sprawie był jedyną osobą, która posiadała w wersji elektronicznej przedmiotową skargę kasacyjną. Jednocześnie z wnioskiem zostały złożone do akt sprawy dwa odpisy skargi kasacyjnej poświadczone za zgodność z oryginałem. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do złożenia odpisów skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. zażalenie złożyła uczestniczka postępowania J. M. wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 222/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując w uzasadnieniu na niezasadność argumentów przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oraz art. 86 i 87 tej ustawy. W ocenie Sądu I instancji wniosek pełnomocnika strony skarżącej – radcy prawnego K. T. nie mógł zostać uwzględniony bowiem pełnomocnik strony skarżącej nie wykazał szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi kasacyjnej poświadczonych za zgodność z oryginałem. Zdaniem Sądu infekcja grypowa, która była przeszkodą w dochowaniu przez pełnomocnika strony skarżącej terminu, nie zwalnia go od nie cierpiących zwłoki wykonywania swoich obowiązków. W przypadku gdy czasowo nie może pełnić obowiązków pełnomocnika powinien ustanowić substytuta do czego jak wynika z akt sprawy strona skarżąca – Województwo Mazowieckie go upoważniła. Ponadto Sąd odnosząc się do poruszonej we wniosku o przywrócenie terminu daty doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej pełnomocnikowi strony skarżącej wskazał, że przyjęcie dopuszczalności kwestionowania daty doręczenia przesyłki, po jej odbiorze, w kontekście złożenia odpowiedniego podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, może nastąpić z dużą ostrożnością, tak, by nie przeczyło sensowi potwierdzania odbioru. W innym razie, w każdym przypadku odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że jakkolwiek pismo, zostało doręczone na prawidłowy adres właściwemu podmiotowi to ze względu na wewnętrzne kwestie organizacyjne tegoż podmiotu doręczenie nastąpiło w okresie późniejszym. Sąd podkreślił, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę do przywrócenia terminu. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Mając na uwadze powyższe wymogi Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik strony skarżącej nie mogły - stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W zażaleniu Województwo Mazowieckie zaskarżyło powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: naruszenie art. 168 § i art. 169 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne uznanie, że niedotrzymanie terminu nastąpiło w sposób zawiniony. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd nie zakwestionował czynności podjętych przez skarżącego, zatem złożony wniosek wraz z uzupełnieniem braków formalnych był prawidłowy, a przesłanka wykazania braku winy została dostatecznie uprawdopodobniona. Skarżący podniósł, że przedmiotem kontroli była poprawność sporządzenia uzasadnienia w oparciu o art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż nie spełnia wymogów wynikających z przytoczonego przepisu, gdyż uniemożliwia jego kontrolę instancyjną. Konsekwencją powyższego było wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej. Podkreślono, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do treści przytoczonego przepisy Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był do poprawnego sporządzenia uzasadnienie, a nie do zmiany postanowienia. Wydanie w niezmienionym stanie faktycznym odmiennego postanowienia jest niezrozumiałe, a nowe rozstrzygnięcie nie odpowiada faktom wynikającym z wniosku o przywrócenie terminu. Nie jest bowiem możliwe przedstawienie katalogu sytuacji w jakich można mówić o braku winy osoby wnoszącej o przywrócenie terminu. Każdorazowo w tym zakresie dana sytuacja podlega obiektywnej ocenie sądu uwzględniającego całokształt okoliczności sprawy. Odnosząc się do obowiązku terminowego wykonywania swoich obowiązków i możliwości ustanowienia substytuta na okres choroby, wyjaśniam, że do podjęcia określonego działania w tym zakresie niezbędne jest powzięcie informacji o zaistnieniu okoliczności wymagających terminowego podjęcia określonych czynności. Zatem brak świadomości w tym zakresie jest okolicznością usprawiedliwiającą pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Należy wskazać, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało wydane w następstwie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd ten zawarł wytyczne odnośnie postępowania i stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera argumentów przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia odpisów skargi kasacyjnej. Sąd II instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli instancyjnej Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż w art. 87 § 2 p.p.s.a. ustawodawca nałożył na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, a nie ich udowodnienia. Uprawdopodobnienie jest obowiązkiem słabszym niż udowodnienie tychże okoliczności. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony w zakreślonym terminie do jego uzupełnienia. W tym miejscu należy podkreślić, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachowanie strony skarżącej świadczy o braku dochowania przez nią należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Wskazać należy, iż nawet choroby przewlekłe nie są przeszkodą do prowadzenia własnych spraw. Z wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi kasacyjnej wynika, że pełnomocnik reprezentujący skarżącego przebywał w pracy w dniu 26 listopada 2015 r. i w tym dniu pracownik Wydziału prawnego podjął próbę wręczenia wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej. Nie może ujść uwadze, że wezwanie Sądu wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego w dniu 20 listopada 2015 r., a zatem nasuwa się pytanie o czasookres 5 dni, w którym wezwanie Sądu mogło zostać doręczone pełnomocnikowi skarżącego. Pogorszenie stanu zdrowia pełnomocnika skarżącego nastąpiło w dniu 26 listopada 2015 r., gdy jak sam stwierdził musiał wyjść wcześniej z pracy. Przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może stanowić jedynie choroba, która ma charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Mając powyższe na uwadze podnieść należy, że wniesione zażalenie nie podważa oceny Sądu I instancji i nie może odnieść zamierzonego skutku. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie wskazał na okoliczność, która uprawdopodobniłaby brak winy skarżącego w niedochowaniu terminu. Taką okolicznością nie może być brak staranności w prowadzeniu swoich spraw. W myśl art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając sprawę z wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi kasacyjnej związany był wytycznymi zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym uznał, że koniecznym było rozważenie stanu faktycznego w kontekście art. 86 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji właściwie też orzekł, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, gdyż jedyną okolicznością, na którą skarżący powołał się chcąc uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu, był fakt ostrej infekcji grypowej. Wobec wykazania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.