I OZ 78/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. T. i K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 248/22 o odrzuceniu skargi I. T. i K. C. w sprawie ze skargi I. T., K. C. i W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, postanowienia w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi K. C. i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu; 2. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.

Postanowieniem z 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 248/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: Sąd Wojewódzki/Sąd I instancji) odrzucił skargę I. T. i K. C. w sprawie ze skargi I. T., K C. i W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, postanowienia w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu postanowienia odrzucającego skargę I. T. i K. C., Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez W. T., oraz jak wskazała przez I. T. i K. C., co do których W. T. oświadczyła, że działa jako ich pełnomocnik. Sąd I instancji zauważył, że do skargi nie zostały dołączone pełnomocnictwa, wymagane przez art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej "p.p.s.a.", wobec czego W. T. została wezwana przez Przewodniczącego Wydziału do ich nadesłania w oryginale lub uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kserokopii. W. T. odebrała wezwanie do uzupełnienia wyżej wymienionych braków formalnych skargi 22 września 2022 r. Termin do uzupełnienia przez nią braków formalnych skargi upłynął zatem 29 września 2022 r. Skarżąca W. T. odpowiedziała na powyższe wezwanie, pismem z 28 września 2022 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), przesyłając pełnomocnictwa od swojej matki I. T. i siostry K. C. Sąd I instancji zauważył, że nadesłane pełnomocnictwa nie zostały jednak po pierwsze nadesłane w oryginale, ani w uwierzytelnionej kserokopii, ponadto nie wynika z nich upoważnienie do działania w imieniu mocodawczyń przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, ani przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że z akt sądowych sprawy, a w szczególności z nadesłanej przez W. T. kserokopii karty zgonu i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z 20 czerwca 2022 r., wynika, że I. T. zmarła 6 listopada 2021 r., a spadek po niej, zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z 28 kwietnia 2022 r., Repertorium A Nr [...] nabyły z mocy ustawy W. T. i K. C. W ocenie Sądu I instancji, skoro I. T. zmarła 6 listopada 2021 r., to w chwili wniesienia skargi do Sądu skarżąca już nie żyła. Tym samym w momencie wniesienia przez jej córkę W. T., podającą się za jej pełnomocnika, Skarżąca I. T. nie posiadała zdolności sądowej, a brak ten ma charakter nieusuwalny. Sąd I instancji wskazał przy tym, że zgodnie z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Pełnomocnik nie był zatem należycie umocowany do wniesienia skargi w imieniu I. T., z uwagi na fakt, że zmarła ona jeszcze przed wniesieniem skargi do Sądu, a więc nie mogła zostać w jej imieniu skutecznie wniesiona skarga. Reasumując Sąd I instancji wskazał, że skoro W. T. nie uzupełniła braków formalnych skargi w zakresie przedłożenia pełnomocnictw do działania w imieniu I. T. i K. C, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, czy przed sądami administracyjnymi, a ponadto I. T. zmarła przed wniesieniem skargi, to wniesiona skarga w imieniu I. T. i K. C. podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżące – W. T. i K. C., wniosły zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie odrzucenia skargi K. C. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie przepisów postępowania: a) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, pomimo że skarżąca uzupełniła brak formalny skargi w zakreślonym terminie poprzez złożenie pełnomocnictw udzielonych przez strony - przedłożenie oryginałów pełnomocnictwa udzielonego W. T. przez K. C. oraz I. T., wskazanie zakresu zaskarżenia, przedłożenie kopii skarg; b) art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez ich zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie powinny znaleźć zastosowania; c) art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 3 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu przez przyjęcie, ze w przedmiotowej sprawie powstał obowiązek przedłożenia wraz ze skargą pełnomocnictwa, pomimo faktu wcześniejszego złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy administracyjnej; d) art. 36 pkt 1 w związku z art. 39 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że załączone pełnomocnictwo do sprawy administracyjnej nie było pełnomocnictwem uprawniającym W. T. do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu; e) zaniechanie wezwania K. C. do uzupełnienia braku w postaci podpisania skargi, skoro WSA uznał, że W. T. składając skargę nie była właściwie umocowana do działania w imieniu K. C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie częściowo zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie jego zarzuty były zasadne. Na wstępie należy odnieść się do odrzucenia przez Sąd I instancji skargi wniesionej przez W. T. w imieniu swojej zmarłej matki I. T. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Stosownie natomiast do art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Osoba nieżyjąca zdolności takiej nie posiada i nie może tym samym być stroną postępowania sądowego. Za niedopuszczalną zatem uznać należy skargę wniesioną przez pełnomocnika w imieniu strony postępowania administracyjnego, która zmarła przed złożeniem skargi, która to czynność inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że wniesiona w imieniu zmarłej 6 listopada 2021 r. I. T. przez jej córkę W. T. skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. I. T. zmarła wiele miesięcy przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu, a więc skarga ta nie mogła zostać w jej imieniu skutecznie wniesiona. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie w zakresie odrzucenia skargi wniesionej w imieniu I. T. odpowiada prawu. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że podstawą odrzucenia ww. skargi przez Sąd I instancji powinien być art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., a nie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jednakże nie miało to znaczenia dla wyniku rozstrzygnięcia w sprawie skargi I. T. Odnosząc się natomiast do odrzucenia skargi wniesionej w imieniu K. C., wskazać należy, że stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 ww. ustawy, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W rozpoznawanej sprawie do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo upoważniające do występowania w imieniu Skarżącej K. C. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi. Powołanie się przez stronę na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym pełnomocnictwo złożone do akt administracyjnych nie wypełnia dyspozycji z art. 37 § 1 zd. pierwsze oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie może być traktowane jako skuteczne złożenie pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej w sprawie przed sądem. W takiej sytuacji strona bądź jej pełnomocnik obowiązani są uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (zob. postanowienia NSA: z 6 października 2021 r., sygn. akt I OZ 331/21, 9 października 2018 r., sygn. akt I OZ 906/18; z 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 688/18). Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału właściwie wezwał pełnomocnika Skarżącej K. C. – Skarżącą W. T. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w jej imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi. Ponadto nie można zgodzić się z twierdzeniami zażalenia, że W. T. prawidłowo wykonała wezwania Przewodniczącego Wydziału, zobowiązujące ją do nadesłania oryginałów lub uwierzytelnionych kserokopii pełnomocnictw upoważaniających ją do występowania w imieniu Skarżącej K. C. przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Opolu lub też przed sądami administracyjnymi. Słusznie Sąd I instancji odnotował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przesłała ona jedynie dwa pełnomocnictwa w kserokopii. Jedno z 20 lutego 2020 r. od swojej matki I. T., z którego wynikało, że jest jej pełnomocnikiem w sprawie "[...], zażalenia [...]" Drugie z 12 czerwca 2021 r. od swojej siostry K. C., z którego wynikało upoważnienie do działania w imieniu siostry przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]. Abstrahując od powyższego należy jednak zwrócić uwagę na linię orzeczniczą, zgodnie z którą przyjmuje się, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Dopiero brak dokonania tejże czynności mógłby legitymować sąd do zastosowania sankcji, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (zobacz postanowienia NSA: z 18.04.2019 r. II FZ 198/19; z 17.10.2018 r. II OZ 977/18; z 13.04.2016 r. II OZ 358/16, LEX nr 203673). A zatem odrzucenie skargi w sprawie niniejszej, bez wezwania samej strony skarżącej – K. C. do podpisania skargi, wobec nieprzedłożenia przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, będącego również stroną Skarżącą – W. T. właściwego pełnomocnictwa, należy uznać za przedwczesne. Zarzuty naruszenia art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. okazały się zasadne. Przewodniczący, jeżeli uznał nadesłane na jego wezwania pełnomocnictwa za niewystarczające do reprezentowania Skarżącej K. C. przed sądem administracyjnym przez W. T., po bezskutecznym upływie terminu 7 dni od dnia doręczenia wezwania z 16 września 2022 r. pełnomocnikowi, obowiązany był na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać osobiście skarżącą K. C. do złożenia podpisu pod skargą (postanowienie NSA z 27.10.2005 r. I FSK 378/05; wyrok NSA z: 17.6.2005 r. I FSK 20/05, cbosa; 17.11.2017 r. I OSK 203/16, Lex 2464468), bądź zatwierdzenia czynności wywiedzenia skargi przez W. T. W niniejszej sprawie Sąd I instancji tego nie zastosował, a jednocześnie wezwał ponownie, pismem z 14 października 2022 r. W. T. do nadesłania stosownych pełnomocnictw do akt sądowych sprawy. W związku z powyższym Sąd I instancji odrzucając skargę K. C. naruszył art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi K. C. oraz na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie w części dotyczącej odrzucenia skargi I. T.