I OZ 77/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 650/23 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Chojnów na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 grudnia 2022 r. nr DNI.sp.621.13.2022 w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 21 listopada 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 650/23 (dalej postanowienie z 21 listopada 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. odrzucił skargę kasacyjną Gminy P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2023 r. w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Chojnów na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 grudnia 2022 r. nr DNI.sp.621.13.2022 w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości; 2. zwrócił Gminie P. kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Gmina P. (dalej uczestnik) wniósł skargę kasacyjną z uchybieniem terminu ustawowego do dokonania tej czynności procesowej. Z akt sprawy bezspornie wynikało, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2023 r. IV SA/Wa 650/23 doręczono uczestnikowi dnia 29 września 2023 r. (k. 127 akt sądowych). Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 30 października 2023 r. Skargę kasacyjną wniesiono dopiero 9 listopada 2023 r. (data przekazania skargi kasacyjnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, skierowanej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego - k. 131-135 akt sądowych). Na podstawie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. poz. 1705, dalej ppsa), skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (k. 104, 106-109v, 117-118, 127, 131, 132-135, 139-140v akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 21 listopada 2023 r. złożyła Gmina P., reprezentowana przez r. pr. R.Ś. (dalej skarżąca), zaskarżając je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 53 § 4 w zw. z art. 193 ppsa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżąca podniosła, że w tym przypadku należało odpowiednio zastosować art. 53 § 4 ppsa, uznając, że termin do wniesienia skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy skarga kasacyjna przed upływem terminu do jej wniesienia została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego i że przekazując skargę według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny opierał się na tym właśnie przepisie (k. 144-144v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2023 r. doręczono skarżącemu uczestnikowi postępowania 29 września 2023 r. (k. 127 akt sądowych), wskutek czego termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał 30 października 2023 r. Skarżąca kasacyjnie, reprezentowana przez r. pr. R.Ś., wniosła skargę kasacyjną 27 października 2023 r., lecz - wbrew art. 177 § 1 ppsa - do Naczelnego Sądu Administracyjnego zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (k. 132-135 akt sądowych). Skarga kasacyjna faktycznie wpłynęła do Naczelnego sądu Administracyjnego 7 listopada 2023 r. (data prezentaty NSA - k. 132 akt sądowych). Niezwłocznie, na zarządzenie Przewodniczącego z 7 listopada 2023 r. skarga kasacyjna została przekazana według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, co nastąpiło 9 listopada 2023 r. (data prezentaty WSA - k. 131 akt sądowych). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalony jest pogląd, który w pełni należy podzielić, że w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez Naczelny Sąd Administracyjny do sądu właściwego. Skargę kasacyjną wniesioną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd ten powinien przekazać do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (postanowienia NSA z: 11.5.2023 r. II OZ 247/23; 9.2.2016 r. II OZ 119/16; 9.12.2015 r. I OZ 1613/15; 28.7.2015 r. II OZ 707/15; 29.1.2015 r. II OZ 59/15; 22.8.2014 r. II OZ 810/14, cbosa; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 864, nb 8; H. Knysiak-Sudyka w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 1079, uw. 6 J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis 2012, s. 470 uw. 6; B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 505-506 i orzecznictwo aprobowane przez Komentatorów). Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym [...] (art. 193 zd. 1 ppsa). Wbrew zarzutowi skarżącej kasacyjnie należy wskazać, że z art. 177 § 1 ppsa, normującego postępowanie kasacyjne, wprost wynika, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok. Wobec treści art. art. 177 § 1 ppsa, przepis art. 53 § 4 ppsa nie znajdował odpowiedniego zastosowania. Skarga kasacyjna została przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny 9 listopada 2023 r., Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako sądowi właściwemu, lecz nie można uznać terminu do wniesienia skargi kasacyjnej za zachowany na zasadzie art. 53 § 4 ppsa. Przekazanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny niezwłocznie, na zarządzenie Przewodniczącego, właściwemu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu nie miało znaczenia z punktu widzenia dochowania terminu, ponieważ skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego już po upływie terminu do jej wniesienia - po 30 października 2023 r. Nie mogło to sanować sytuacji prawnej skarżącej kasacyjnie, ponieważ termin do wniesienia skargi kasacyjnej bezskutecznie upłynął zanim faktycznie wpłynęła ona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skargę kasacyjną sporządził radca prawny (art. 175 § 1 ppsa). Obowiązek ten ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie wnoszącej skargę kasacyjną. W przypadku skargi do sądu administracyjnego I instancji przymus adwokacko-radcowski nie obowiązuje. Oznacza to, że postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną - w odróżnieniu od postępowania pierwszoinstancyjnego - jest postępowaniem, w którym strony zasadniczo są reprezentowane przez profesjonalne podmioty obrotu prawnego, które są szczególnie obowiązane do dochowania należytej staranności w odniesieniu do dotrzymania warunków formalnych właściwych dla tego postępowania. W niniejszej sprawie warunki takie, mimo reprezentacji uczestnika postępowania przez zawodowego pełnomocnika, nie zostały dochowane. Brak było przy tym możliwości sanowania sytuacji prawnej skarżącej kasacyjnie. W konsekwencji, zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie.