I OZ 767/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SPP/Wr 92/19 o oddaleniu wniosku o wyłączenie starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Ewy Orłowskiej, Michała Kazka, Barbary Koźlik od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SPP/Wr 92/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek Z. R. o wyłączenie referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Ewy Orłowskiej, Michała Kazka, Barbary Koźlik od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2019 r. Z. R. wystąpił o wyłączenie wskazanych starszych referendarzy sądowych. Starsi referendarze sądowi Ewa Orłowska, Michał Kazek i Barbara Koźlik w dniu 7 czerwca 2019 r. złożyli oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Ponadto wskazali, że w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie ich od orzekania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając wniosek przytoczył treść art. 18 § 1 pkt 1 – 7 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." oraz art. 19 w zw. z art. 24 § 1 P.p.s.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia. Podkreślono przy tym, że referendarze sądowi złożyli stosowne oświadczenia, podając że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 24 § 1 P.p.s.a., przepisy rozdziału dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w sprawie z zakresu prawa pomocy może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie referendarza sądowego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia referendarza sądowego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony, bądź na żądanie referendarza sądowego, sąd wyłącza referendarza sądowego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza sądowego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez referendarza sądowego. Przy czym stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie przez niego wyjaśnień. W obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności referendarza sądowego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu w rozpoznawaniu określonej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie starszych referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w osobach: Ewy Orłowskiej, Michała Kazka, Barbary Koźlik od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarzy. Subiektywne przeświadczenie skarżącego, że referendarze nie są bezstronni jest niewystarczające do uwzględnienia wniosku. Ponadto skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość złożonych przez referendarzy oświadczeń, w których wskazali, że nie istnieje żadna okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Referendarze objęci wnioskiem złożyli wymagane oświadczenia, wskazując że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie od rozpoznania sprawy. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.