I OZ 75/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 28/14 umarzające postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalające wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie postanawia: uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt III SAB/Kr 28/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie z wniosku Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podał, że jego rodzina utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych przez jego żonę z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Tarnowie. Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący wniósł sprzeciw od przedmiotowego postanowienia. Pismem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 3 listopada 2014 r., w którym podał, że nie posiada faktur i rachunków za media, gdyż wszelkie dokumenty znajdują się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Tarnowie. Skarżący wyjaśnił również, że nie ma statusu bezrobotnego, gdyż nie zgłosił się do urzędu pracy. Poza tym skarżący razem z żoną nie podejmują żadnych prac dorywczych i nie korzystają ze wsparcia rodziny, gdyż takiej nie posiadają i nie utrzymują z nią kontaktów. Do pisma Z. Ś. dołączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Oddalając zaś wniosek o ustanowienie adwokata Sąd stwierdził, że nie może rozpatrzyć tego wniosku, bowiem skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jako instytucja procesowa postępowania przed sądami administracyjnymi ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. bezpośrednio wynika, że wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, obciąża stronę składającą wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współdziałania wnioskodawcy z sądem w omawianym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd przyjął, że wniosek skarżącego nie może zostać rozpoznany, bowiem skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Zważyć bowiem należy, iż skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Sądu wzywające do uzupełnienia wniosku przyznanie prawa pomocy wprawdzie nie przedłożył żądanych przez Sąd dokumentów, jednakże złożył wyjaśnienia dotyczące jego sytuacji materialnej. Skarżący wskazał, że nie posiada faktur i rachunków za media, gdyż wszelkie dokumenty znajdują się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Tarnowie. Wyjaśnił, że nie posiada statusu bezrobotnego, gdyż nie zgłosił się do urzędu pracy. Poza tym podał, że nie podejmuje prac dorywczych i nie ma wsparcia od rodziny, gdyż takiej nie posiada i nie utrzymuje z nią kontaktów. W związku z tym, mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia 3 listopada 2014 r. Sąd I instancji winien ocenić zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.