I OZ 736/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2100/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2100/13 odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że J. S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką oraz wnukiem. Źródło utrzymania stanowią świadczenie przedemerytalne wnioskodawczyni w kwocie 833 zł, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane na rzecz wnuka w kwocie 350 zł oraz zasiłek rodzinny przyznany córce wnioskodawczyni w kwocie 77 zł. Ponadto Sąd wskazał, że wnioskodawczyni posiada dwa rachunki bankowe, z których jeden służy do obsługi bieżących płatności a drugi wyłącznie do spłaty kredytu z ratą 765 zł. Rachunek ten zasilany jest przez J. S. przez wpłaty gotówkowe. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że na bieżące konto bankowe w dniu 10 stycznia wpłynęła kwota 5.069,64 zł z biura maklerskiego, w dniu 11 lutego 2014 r. przelana kwota od tego samego nadawcy wyniosła 2.010,81 zł, a w dniu 20 lutego – 1.093,80 zł. Ponadto w okresie od stycznia do kwietnia 2014 r. na rachunek skarżącej wpływały kwoty o łącznej wartości 1.947,43 zł. W ocenie Sądu z treści oświadczenia jak i złożonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, że wnioskodawczyni nie pozostaje w takiej sytuacji, która daje podstawę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca poza świadczeniem emerytalnym posiada bowiem inne dochody (regularne przelewy przychodzące z rachunku spółki prawa handlowego). Ponadto na etapie wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym posiadała papiery wartościowe, które zbyła i w rezultacie uzyskała z tego tytułu środki pieniężne w łącznej wysokości 8.000 zł, którymi mogła swobodnie dysponować. Z oświadczenia i wyjaśnień złożonych do sprawy nie wynika natomiast, aby istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające wydatkowanie choćby części tych środków na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W szczególności przeszkodą taką nie była ogólna wysokość wydatków związana z bieżącymi kosztami utrzymania rodziny. Jednocześnie Sąd zauważył, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie J. S. złożyła zażalenie, podnosząc, że od trzech lat spłaca kredyt w kwocie 765 zł, który wzięła na zakup mieszkania dla syna. Ponadto podniosła, że to ona ponosi koszy utrzymania obu mieszkań, gdyż syn otrzymuje rentę socjalną w kwocie 600 zł, a córka dostaje tylko zaliczkę alimentacyjną i zasiłek rodzinny. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, prezentując - w niebudzący wątpliwości sposób - źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W ocenie NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawczyni nie przedstawiła okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wątpliwości co do sytuacji materialnej stanowią przeszkodę w przyznaniu prawa pomocy. Nadesłane przez J. S., w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumenty nie pozwoliły Sądowi I instancji na wszechstronne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skoro brak było podstaw do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych strony, to tym samym Sąd został pozbawiony możliwości oceny czy wnioskodawczyni spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy nie może być niezależne od rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Z tych względów, Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenie J. S. za niewiarygodne, bowiem nie przedstawiła w sposób całkowity i rzetelny swojej sytuacji majątkowej. J. S. nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym, naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Nie wykazała w sposób wiarygodny, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.