I OZ 73/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt II SO/Kr 4/20 o wymierzeniu grzywny P. w T. za nieprzekazanie sądowi skargi K. S. z 7 stycznia 2020 r. postanawia oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z 3 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.), wymierzył P. w T. (dalej również: organ) grzywnę w wysokości 500 złotych. Sąd I instancji stwierdził, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi K. S. z 7 stycznia 2020 r. na działania P. w T. w zakresie wydania kopii dokumentów dotyczących stażu kandydackiego skarżącego na członka P. WSA wskazał, że przedmiotowa skarga wpłynęła do P. w T. w dniu 8 stycznia 2020 r. Organ był zobligowany do przekazania Sądowi akt sprawy w terminie do 7 lutego 2020 r. Skarga nie została przez organ przekazana do WSA w Krakowie, a tym samym spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a. Wymierzając grzywnę w wysokości 500 zł Sąd I instancji wziął pod uwagę okoliczność nieprzekazania skargi przez organ przez ponad 6 miesięcy, uznając, że aktualna jest potrzeba odwołania się do dyscyplinującej funkcji grzywny. WSA wziął także pod uwagę, że organ w odpowiedzi na wniosek skarżącego nie podał żadnych powodów, które usprawiedliwiałyby niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi. Powyższe, w ocenie Sądu I instancji, nie pozwala na oddalenie wniosku, jednocześnie pozwalając na wymierzenie grzywny w wysokości 500 zł, która oprócz funkcji dyscyplinującej, ma pełnić także funkcję prewencyjną. Ukaranie organu przez sąd ma służyć bowiem zapobieganiu analogicznym naruszeniom prawa w przyszłości. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. w T., zarzucając naruszenie art. 55 § 1 P.p.s.a., poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak jest wniosku o nałożenie grzywny na skarżącą, a nadto do uchybienia obowiązkowi nie doszło z winy Zarządu Okręgowego P. w T., a organu wyższego rzędu, tj. Zarządu Głównego P. w W., z uwagi na przekazanie akt postępowania, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie był informowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Przewidziany w art. 54 § 2 P.p.s.a., obowiązek terminowego przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy, a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 55 § 1 P.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że środek prawny określony w tym przepisie stanowi zabezpieczenie prawa strony do rozpoznania przez sąd administracyjny jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, co należy podkreślić, grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale również represyjny oraz prewencyjny służący także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. Powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania sądowi administracyjnemu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę, bez względu na powody takiego stanu rzeczy. Wymierzając natomiast grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że P. w T. uchybił określonemu trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi K. S. z 7 stycznia 2020 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Skargi, która wpłynęła do ww. organu w dniu 8 stycznia 2020 r. nie przekazano Sądowi I instancji do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. W dniu 1 kwietnia 2020 r. K. S. wystąpił do WSA w Krakowie ze stosownym wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi ww. skargi. W świetle powyższego zaistniały przesłanki do zastosowania środka przewidzianego w art. 55 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny wskazać należy, że ustawodawca w art. 154 § 6 P.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powyższy przepis pozwala na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia, w jakim organ uchybił obowiązkowi przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, a zwłaszcza uwzględnienie okresu, w jakim pozostawał on w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw przekroczenia ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę, wziął pod uwagę okres opóźnienia organu w przekazaniu skargi oraz przyczyny niedopełnienia tego obowiązku, wyjaśniając powody rozstrzygnięcia. W tym względzie WSA w Krakowie słusznie ocenił, że podnoszona w odpowiedzi na wniosek okoliczność przekazania wnioskodawcy pisma, o przesłanie którego uprzednio wnosił, pozostawała bez wpływu na obowiązek przekazania sądowi skargi. Podkreślić należy, że z przyjętego przez ustawodawcę trybu składania skarg do sądu administracyjnego, tj. za pośrednictwem organu, wynika, że organ ma obowiązek przekazania każdego pisma strony, którego adresatem jest sąd administracyjny. Nie może też w żaden sposób wpływać na realizację tego obowiązku, wskazywane w zażaleniu, przekazanie dokumentacji do organu wyższego rzędu – Zarządu Głównego P. Przedmiotem skargi były zaniechania Zarządu Okręgowego P. w T. i za pośrednictwem tego organu skarga została wniesiona. Wobec powyższego nie powinno budzić wątpliwości organu, że skargę należało przekazać Sądowi wraz z aktami sprawy w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Okoliczność, że aktualnie organ nie jest w posiadaniu oryginału skargi, nie oznacza, iż wymierzona grzywna pozbawiona jest podstaw faktycznych i prawnych. To bowiem wskutek nieuprawnionych działań Zarządu Okręgowego skarga nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie a do Zarządu Głównego P. Negatywne konsekwencje takiego działania obciążają Zarząd Okręgowy P. w T. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Wymierzenie grzywny w wysokości 500 zł nie mogło zatem w okolicznościach sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione. Podkreślić należy, że orzeczona kwota grzywny mieści się w dolnych granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i – w ocenie NSA – jest wystarczająca dla osiągnięcia jej dyscyplinującego, jak i represyjnego oraz prewencyjnego celu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.