I OZ 708/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/GI 978/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Gliwicach z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania M.C. prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący w swoim wniosku podał, iż nie posiada żadnych dochodów, nie ma żadnego majątku ani nie korzysta z pomocy rodziny oraz organów pomocy społecznej. Działając na wezwanie Sądu skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające fakt zarejestrowania jako osoba bezrobotna.. Rozpoznając wniosek Sąd podkreślił, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają przyznania stronie takiego prawa, gdyż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", a przedstawione przez niego dowody budzą wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej. Sąd podkreślił, iż skarżący oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek dochodów, ale jednocześnie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie wskazał on także w jakikolwiek sposób źródeł swego utrzymania. W ocenie Sądu nie można było przyjąć, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów utrzymania niezbędnego dla niego i jego rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Działania Sądu do uściślenia oświadczeń strony podejmowane są na podstawie art. 255 ustawy P.p.s.a., który stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Z uwagi na powyższe i w świetle okoliczności niniejszej sprawy uznać trzeba, iż Sąd I instancji słusznie uznał, że opisana przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy Sąd słusznie zwrócił uwagę, że nie można za wyjaśnione i w pełni wiarygodne uznać twierdzenia skarżącego co do kompletnego braku dochodów, skoro prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Taka sytuacja wydaje się być bowiem sprzeczna z realiami życia codziennego. Niewyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie, mimo kilkukrotnego wezwania, uznać trzeba za niewypełnienie wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., które uniemożliwiało dokonanie skutecznej oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej strony. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy, za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.