I OZ 70/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 542/24 w sprawie ze skargi N.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS-80/3095/1158/2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia umorzyć postępowanie zażaleniowe

Postanowieniem z 31 października 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 542/24 (dalej postanowienie z 31 października 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił N.N. (dalej skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS-80/3095/1158/2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie podał konkretnych danych istotnych z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania aktu, dotyczących jego sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów czy stanu rachunków bankowych. Samo stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić go na skraj ubóstwa czy też spowoduje, że nie będzie go stać na transport do miejsca pracy nie jest wystarczające, jeśli skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów źródłowych odzwierciedlających jego sytuację. Tego rodzaju informacje są niezbędne do ustalenia, czy zachodzą w sprawie przesłanki wstrzymania wykonania kwestionowanej decyzji. Sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nie może stanowić samodzielnej przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Rodzaj obowiązku objętego decyzją, który odnosi się do świadczenia pieniężnego z natury rzeczy ma charakter odwracalny. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu wyegzekwowanej kwoty, jeśli dojdzie do jej zapłaty (lub ściągnięcia). Nie jest to sytuacja, która sama z siebie uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sytuacja zdrowotna również nie może stanowić w niniejszym przypadku samoistnej podstawy orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), skoro wnioskodawca w ogóle nie wskazał, jakiego specjalistycznego leczenia mogłoby go pozbawić wykonanie zaskarżonej decyzji (k. 5, 9, 15-17 akt sądowych). Zażalenie złożył skarżący, zaskarżając postanowienie z 31 października 2024 r. w całości, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania [zaskarżonej] decyzji administracyjnej do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja narusza jego prawa, w tym dotyczące dostępu do specjalistycznego leczenia i sytuacj[ę] finanse[ową]. W uzasadnieniu podniósł, że w dokumentacji złożonej w Urzędzie Gminy N. dołączono szczegółowe zestawienie kosztów leczenia, które aktualnie ponosi, związane z jego chorobą, wymagającą specjalistycznego leczenia szpitalnego. Wskazane wydatki są kluczowe dla zachowania jego zdrowia i życia, a zaskarżona decyzja uniemożliwia mu ich dalsze pokrywanie. Jego sytuację finansową szczegółowo opisano i udokumentowano w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych wielokrotnie przez odpowiednie organy. Do sprawy załączył również: umowę kredytową, która obciąża go regularnymi spłatami; koszty utrzymania domu i poniesionych wydatków; szczegółowe zestawienie wydatków na paliwo i utrzymanie samochodu, który jest niezbędny do dojazdu do pracy i placówek medycznych. Zaskarżona decyzja wymaga wpłaty 38.588 zł jednorazowo i comiesięcznych opłat w wysokości 3.290 zł. Takie obciążenie finansowe doprowadzi go do całkowitego załamania finansowego, uniemożliwiając dalsze leczenie, utrzymanie miejsca zamieszkania i wykonywanie obowiązków zawodowych. Do zażalenia skarżący załączył faktury dotyczące kosztów leczenia i niektóre dokumenty finansowe, które udało mu się zgromadzić w krótkim czasie. Wniósł o ich uwzględnienie w procesie rozpatrywania jego odwołania (k. 29-30, 31-45 akt sądowych). Wyrokiem z 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 542/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po przeprowadzeniu rozprawy, oddalił skargę N. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS-80/3095/1158/2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (k. 55, 56 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę; 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 ppsa). Postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [...] może funkcjonować w obrocie, co do zasady, do chwili wydania przez sąd administracyjny orzeczenia uwzględniającego skargę albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają więc charakter tymczasowy. Okres obowiązywania skutków takiego postanowienia nieodwołalnie kończy się odpowiednio po wydaniu w sprawie orzeczenia uwzględniającego skargę albo po uprawomocnieniu się orzeczenia oddalającego skargę. Postępowanie w tym zakresie - po wydaniu w sprawie orzeczenia w I instancji - jest zatem bezprzedmiotowe, gdyż nie wywoływałoby żadnych skutków prawnych (postanowienia NSA z: 7.8.2008 r. II OZ 790/08, Legalis 815316; 11.5.2011 r. II OZ 400/11, Legalis 639433; postanowienie WSA w Białymstoku z 5.2.2008 r. II SA/Bk 827/07, Legalis 112562; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 481, nb 9). Tym samym, skoro postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności upada, m.in., z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę, merytoryczne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwe jedynie w toku sprawy - przed wydaniem przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo uprawomocnieniem się orzeczenia oddalającego skargę. Po nastąpieniu któregoś z tych zdarzeń prawnych wniosek taki staje się bezprzedmiotowy. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa). W niniejszej sprawie skarżący w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS-80/3095/ 1158/2024 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt jego matki w domu pomocy społecznej wniósł wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Postanowieniem z 31 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z 11 grudnia 2024 r., po przeprowadzeniu rozprawy, ogłosił wyrok, którym oddalił skargę wywiedzioną przez N.N. w tej sprawie (k. 55-56 akt sądowych). Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku [...] (art. 141 § 2 zdanie pierwsze ppsa). W aktach niniejszej sprawy brak jest wniosku skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 11 grudnia 2024 r. II SA/Ke 542/24. Tym samym, wskutek upływu terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie, wyrok ten stał się prawomocny. Na obecnym etapie niemożliwe jest bowiem wniesienie przez skarżącego skargi kasacyjnej od tego wyroku. W rezultacie, postępowanie zażaleniowe na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stało się bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, umorzył postępowanie zażaleniowe.