I OZ 699/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 706/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 706/25, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2025 r. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe m.in. z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Przypadłości jednak, na które wskazuje skarżący, polegające na pogorszeniu pamięci, choć niewątpliwie dolegliwe, to nie mieszczą się w kategoriach "nagłego pogorszenia stanu zdrowia". Postępujący zanik pamięci, jeśli rzeczywiście występuje u skarżącego, ma charakter stanu długotrwałego, przewlekłego o być może nasilających objawach. W ocenie Sądu I instancji, to powinno skłonić skarżącego do zwrócenia się o niezbędną pomoc przy sprawie toczącej się z jego skargi do innych osób z uwzględnieniem osób najbliższych. Takiego zachowania należałoby oczekiwać od osoby chcącej należycie zachować swoje bieżące interesy, tymczasem skarżący tych działań nie podjął, co w ocenie Sądu I instancji oznacza, że nie wykazał się odpowiednim poziomem staranności. Sąd I instancji stwierdził, że twierdzenia skarżącego o nagłym zaniku pamięci są gołosłowne, gdyż w żaden sposób ich nie potwierdził. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedłożony przez skarżącego wynik badania RM z 16 czerwca 2019 r. nie potwierdza występowania u skarżącego dolegliwości, na które powołał się we wniosku o przywrócenie terminu, zwłaszcza, że do uchybienia terminu doszło po 6 latach od tego badania. W tych okolicznościach Sąd I instancji, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył M. W., zarzucając naruszenie art. 141 § 2, art. 85, art. 86 § 1, art. 87 § 2 i 4 oraz art. 88 p.p.s.a. poprzez dowolne ustalenie, że jego choroba powodująca uchybienie terminu, nie ma charakteru nagłego, a także nieuwzględnienie, że nie jest profesjonalistą i nie wiedział do czasu wykonania telefonu do Sądu w dniu 30 lipca 2025 r. o braku doręczenia przez Sąd orzeczenia. Wobec tak sformowanych zarzutów M. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewidzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że jedną z podstawowych przyczyn przywrócenia uchybionego terminu może być choroba, jednak nie każda choroba będzie oznaczała, że zaistniała podstawa do przywrócenia terminu. Taka choroba musi być nagła, niespodziewana, nie możliwa do przewidzenia. Nie może to być zatem stan chorobowy, który jest długotrwały – wieloletni. W takiej sytuacji przyjąć należy, że osoba długotrwale chorująca powinna podjąć środki zaradcze, aby zadbać o swoje sprawy, gdyż ma świadomość trwania choroby i konsekwencji jakie ona powoduje. Nie ulega wątpliwości, że nawet w czasie długotrwałej choroby mogą wystąpić sytuacje nagłe, nieprzewidziane pogorszenie stanu zdrowia i wtedy rzeczywiście instytucja przywrócenia terminu może mieć zastosowanie. Warunkiem jednak przyjęcia takiego stanowiska jest dostateczne uprawdopodobnienie przez stronę, że doszło do takiego nadzwyczajnego stanu, który spowodował uchybienie terminu, a strona mimo wszelkich starań nie była w stanie przezwyciężyć tych przeciwności. W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że choroba M. W. nie miała charakteru nagłego, niespodziewanego i nie była okolicznością, której nie dało się zapobiec. Gdyby skarżący dołożył należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, nie doszłoby do uchybienia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Przede wszystkim zauważyć należy, że Sąd I instancji trafnie ocenił, że twierdzenia skarżącego o nagłym pogorszeniu stanu zdrowia i zaniku pamięci są gołosłowne. Skarżący w żaden sposób nie potwierdził, że choruje na postępujący zanik pamięci oraz że miewa nagłe zaniki pamięci, a także nie potwierdził tego, że w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku doznał nagłego zaniku pamięci. Takim potwierdzeniem nie jest w żadnym przypadku przedłożona kserokopia wyniku badania MR głowy z kontrastem z dnia 12 czerwca 2019 r. Pomijając okoliczność, że badanie to zostało wykonane sześć lat przed uchybieniem terminu, to trzeba mieć na uwadze, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do interpretacji wyników badań medycznych. Nie może także oceniać opisywanych w nich schorzeń i wyciągać wniosków, jakie te schorzenia powodują dolegliwości, gdyż sąd nie ma specjalistycznej wiedzy medycznej. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia "nagłej przeszkody", a więc w tym przypadku wnioskodawca oprócz dokładnego opisania stanu chorobowego, powinien przedłożyć jakikolwiek dokument medyczny, z którego wprost wynika stan jego zdrowia oraz dolegliwości jakie spowodowało nagłe pogorszenie stanu zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zasadniczo w świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu oraz wykonania czynności, której termin został uchybiony. Wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Nie ulega jednak wątpliwości, że przedłożenie odpowiednich dokumentów znacząco wzmacnia uprawdopodobnienie i potwierdza okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca. Z tego też względu, w niniejszej sprawie, nie można przyjąć wyjaśnień M.W., albowiem w żaden sposób ich nie uprawdopodobnił. Nie można także przyjąć argumentacji skarżącego, że nie jest profesjonalistą i nie wiedział, że Sąd nie doręczy mu odpisu orzeczenia. W zawiadomieniu z dnia 11 czerwca 2025 r. o rozprawie skarżący został pouczony, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (pkt 1 pouczenia – k. 22). Ponadto pouczono skarżącego, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, nie doręcza się stronom z urzędu, a w sprawach, w których oddalono skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (pkt 2 i 3 pouczenia – k. 22 verte). Skarżący miał zatem wiedzę o jego sytuacji procesowej, a gdyby podjął należyte starania to uzyskałby wiedzę o wydanym orzeczeniu znaczenie wcześniej niż dopiero 30 lipca 2025 r. Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2025 r. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.