I OZ 69/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B., A.J., T.D. i A.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1031/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.B., A.J., T.D. i A.D. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 22 kwietnia 2021 r. M.B., A.J., T.D. oraz A.D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z [...] marca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z [...] października 1998 r. z naruszeniem prawa. W skardze zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu trudnych do odwrócenia skutków o charakterze cywilnoprawnym. Podnieśli, że decyzja stanowi podstawę do wznowienia postępowania cywilnego, o zapłatę odszkodowania lub dotyczącego zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, przy czym został wyłączony charakter prekluzyjny skargi. Zaznaczyli, że wszelkie uzyskane na podstawie prawomocnych wyroków sądowych wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokali, których dotyczy sprawa, stanowiące pokrycie strat i poniesionych kosztów utrzymania lokali, mogą być przez ww. osoby dochodzone w postępowaniu wznowieniowym. Postanowieniem z 19 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niewykazanie przez skarżących, że zachodzą przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd podniósł, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji znajduje zastosowanie do decyzji podlegających wykonaniu i ma co najmniej ograniczone znaczenie w stosunku do rozstrzygnięć deklaratoryjnych, które nie podlegają wykonaniu w sposób dobrowolny lub poprzez zastosowanie egzekucji. Zaznaczył, że zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżących obowiązku zwrotu otrzymanych świadczeń pieniężnych, a daje jedynie podstawę do wznowienia postępowania cywilnego. To, czy wskutek wydania skarżonej decyzji, dojdzie w ogóle do wszczęcia postępowań wznowieniowych i zwrotu spełnionego świadczenia na tę chwilę jest tylko założeniem hipotetycznym i niemającym potwierdzenia w dołączonym do wniosku materiale dowodowym. Sąd wywiódł, że ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, w tym skutkami, które mogą powstać dopiero w przyszłości, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożyli zażalenie, w którym domagali się uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji i wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Jak wynika to z analizy przytoczonych przepisów, wstrzymaniu wykonania mogą podlegać wyłącznie akty lub czynności nadające się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a w konsekwencji, nie każdy akt wymaga jego wykonania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GZ 351/20, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15, czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 488/21). Wykonaniu podlegać mogą jedynie akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów (por. Z. Kmieciak, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, OSP 1998 r., nr 3, poz. 54). Wstrzymanie wykonania dotyczy zatem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie przyznaje stronom postępowania określonych praw ani nie nakłada na nie obowiązków, które podlegałyby przymusowemu wykonaniu w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Decyzją tą stwierdzono bowiem wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z [...] października 1998 r. z naruszeniem prawa. Decyzja ta nie nakłada zatem na strony postępowania, w tym w szczególności skarżących, żadnych obowiązków, w tym obowiązków o charakterze finansowym, których wykonanie wiązałoby się ze skutkami wskazanymi przez nich we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w zażaleniu. W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa ,orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, że przepisy art. 203 i 204 ppsa, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji.