I OZ 689/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 2289/24 o odrzuceniu skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2024r., znak KOA/4715/Ac/22 w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

W dniu 10 października 2024 r. A.Z. (dalej "skarżąca") złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2024 r., znak KOA/4715/Ac/22 w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2024 r. (pkt III) wezwano skarżącą do wskazania własnego nr PESEL. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została uznana – stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. – za doręczoną z dniem 16 grudnia 2024 r. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylił pkt III zarządzenia z dnia 22 listopada 2024 r. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2025 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 11 marca 2025 r. Ostatni dzień terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi przypadał na dzień 18 marca 2025 r. W dniu 18 marca 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych "wynikających z niedopełnienia obowiązków proceduralnych w pierwotnie wyznaczonym terminie". Wskazała, że przyczyną opóźnienia była niedyspozycja zdrowotna spowodowana wypadkiem komunikacyjnym, który miał miejsce w dniu 15 grudnia 2024 r. W wyniku tego zdarzenia przebywała w szpitalu i nie mogła "terminowo podjąć wymaganych działań". Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 17 marca 2025 r., z którego wynika, że skarżąca w dniach 15-18 grudnia 2024 r. przebywała na oddziale SOR, zaś od 19 grudnia 2024 r. do 10 lutego 2025 r. na Oddziale Ortopedii i Traumatologii w Szpitalu w [...]. W kolejnym piśmie z dnia 18 marca 2025 r. skarżąca podała własny nr PESEL. Na mocy zarządzenia Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2025 r. Sąd uznał zwróconą przesyłkę (wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi) za skutecznie doręczoną z dniem 11 marca 2025 r., wobec uchylenia pkt III zarządzenia z dnia 22 listopada 2024 r. w sprawie wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi (nr PESEL), zaś wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych z dnia 18 marca 2025 r. pozostawił w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że skoro skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi, to skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2025 r., poz. 769, dalej "P.p.s.a."). Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca wnosząc jednocześnie o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz przyznanie pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Wa 118/25 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 1. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów, 2. przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Ww. postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2025 r. Pismem z dnia 7 października 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie ustanowiła pełnomocnika z urzędu dla skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Kwestię natomiast doręczania pism sądowych w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Ze znajdującej się w aktach sprawy koperty, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu wynika, że przesyłka została wysłana na podany przez skarżącą adres. Na kopercie znajduje się także potwierdzenie, że przesyłka była dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Sąd I instancji również prawidłowo uznał, że owa przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną z dniem 11 marca 2025 r., zaś ostatni dzień terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upływał z dniem 18 marca 2025 r. W tym dniu skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do "uzupełnienia braków formalnych w mojej sprawie" załączając jednocześnie zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że w dniu 15 grudnia 2024 r. uległa wypadkowi komunikacyjnemu i w wyniku tego zdarzenia przebywała w szpitalu i nie mogła "terminowo podjąć wymaganych działań". Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 17 marca 2025 r., z którego wynika, że skarżąca w dniach 15-18 grudnia 2024 r. przebywała na oddziale SOR, zaś od 19 grudnia 2024 r. do 10 lutego 2025 r. na Oddziale Ortopedii i Traumatologii w Szpitalu w [...]. Skarżąca podała również własny nr PESEL. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę, trudno jest przyjąć, jak uczynił to Sąd I instancji, że nadzwyczajne okoliczności sprawy nie pozwalały na uznanie, iż skarżąca znajdowała się w pełnej niedyspozycji do dokonania czynności, bowiem uległa poważnemu wypadkowi w wyniku, którego przebywała przez długi czas w szpitalu. W wyniku tego zdarzenia, nie była w stanie dokonać jakiejkolwiek czynności w sprawie. Skarżąca zwróciła się również z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania uchybionym czynnościom, a który to wniosek Sąd I instancji pozostawił w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu przyjmując, że był to wniosek jedynie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w postaci podania własnego nr PESEL. Ponadto skarżąca zwróciła się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który został jej przyznany na mocy postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Wa 118/25. Zauważenia jednakże wymaga, że dopiero pismem z dnia 7 października 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie zawiadomiła owego pełnomocnika o jego ustanowieniu. W tak przedstawionej chronologii zdarzeń i w wyniku nadzwyczajnych okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był wezwać skarżącą bądź do sprecyzowania wniosku o przywrócenie terminu – kierując się okolicznością, iż skarżąca nie posiada wiedzy prawniczej, bądź ze względu na szczególne okoliczności (poważny wypadek i długI pobyt w szpitalu) - ponownie wezwać skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca pozostawała w pełnej niedyspozycji, a ponadto działała bez profesjonalnego pełnomocnika, który został jej przyznany, jednakże nie miał jeszcze możliwości działania w sprawie. Istotnym jest, że zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.