I OZ 679/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 13/18 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do usunięcia braków formalnych skargi.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 13/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku J.J., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pismem z dnia 4 grudnia 2017 r. J.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [... ]r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2018 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych został prawidłowo doręczony w dniu 19 stycznia 2018 r. W zakreślonym terminie brak formalny nie został uzupełniony i skarżący nie złożył odpisu skargi wobec czego postanowieniem z dnia 8 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił przedmiotową skargę. J.J. pismem z dnia 22 lutego 2018 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wyjaśnił, że jest osobą starszą, schorowaną i nie zdążył uzupełnić braków formalnych skargi bowiem dotknęły go problemy jelitowe, miał biegunkę i nie mógł wychodzić z domu. Nie było możliwym wykonanie kserokopii dokumentu, a następnie jego wysłanie. Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił w sposób należyty, iż choroba uniemożliwiała mu podjęcie czynności zmierzających do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zgodnie bowiem z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: "ppsa") w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy strony w uchybieniu terminu powinien wiązać się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu można niewątpliwie zaliczyć chorobę strony. Przy czym podkreślenia wymaga, że nie każda choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, tym samym nie każda choroba wyklucza możliwość dokonania określonej czynności procesowej. Tylko i wyłącznie choroba uniemożliwiająca prowadzenie spraw i dokonywanie czynności może stanowić podstawę przywrócenia terminu. Okoliczności takie powinny zostać uprawdopodobnione stosownym zaświadczeniem lekarskim (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 245/12 oraz z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1313/17). Podeszły wiek i zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07). Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił w sposób należyty, iż choroba uniemożliwiała mu podjęcie czynności zmierzających do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie Sądu aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu skarżący musiałby uprawdopodobnić, że stan zdrowia uniemożliwił mu dokonanie czynności w terminie na to przewidzianym. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów lekarskich wskazujących na wystąpienie u niego opisywanych we wniosku problemów zdrowotnych, które uniemożliwiłyby dokonanie czynności w terminie, czy też skorzystanie z pomocy innych osób. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.J., w uzasadnieniu podnosząc, że jest [..] letnim emerytem oraz osobą schorowaną, dodając, że w okresie po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, zły stan zdrowia nie pozwalał mu na wyjście z domu w celu udania się do punktu ksero i sporządzenia odpisu skargi oraz na pocztę w celu wysłania odpisu do sądu. W uzasadnieniu podniesione zostało również, że po ustąpieniu dolegliwości skarżący udał się do lekarza ale nie uzyskał zaświadczenia o przebytej chorobie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 2 ppsa wynika zaś, że strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zaś uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu. Nie jest więc konieczne udowodnienie braku winy, jak wymagał tego Sąd pierwszej instancji wskazując, że skarżący nie przedstawił dokumentów lekarskich na okoliczność przebytej choroby, jako przeszkody w dopełnieniu czynności w terminie wskazanym przez ten Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił swój brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Przedstawione przez skarżącego okoliczności dotyczące jego wieku ([..] lat) i stanu zdrowia (osoba schorowana) oraz konieczność skorzystania z usług xerograficznych poza miejscem, w którym zamieszkuje, a także wystąpienie u niego dodatkowego schorzenia jelitowego, uwzględniając doświadczenie życiowe, w wystarczający sposób uprawdopodabniają, że mogły wykluczyć dochowanie przez skarżącego terminu na dokonanie stosownej czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Uprawdopodobnienie nie jest bowiem równoznaczne z udowodnieniem zaistnienia tych okoliczności. W świetle art. 87 § 2 ppsa nie było więc konieczne, aby w okolicznościach niniejszej sprawy, wymagać przedstawienia przez skarżącego stosownych dokumentów lekarskich. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji.