I OZ 667/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1115/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 21 października 2012 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony przez skarżącego na urzędowym formularzu w dniu 10 grudnia 2012 r. Sąd I instancji postanowieniem z dnia 15 marca 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1115/12, odmówił jego uwzględnienia m.in. z uwagi na to, że jak wynika z akt sprawy, skarżący ma przyznaną przez ZUS rentę, której nie pobiera z własnej woli i wyboru. Kwota świadczenia zgromadzonego z ww. tytułu za okres od dnia 1 października 1998 r. do dnia 28 lutego 2013 r. wyniosła [...] zł brutto. Drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata M. S. złożył na urzędowym formularzu PPF w dniu 4 maja 2014 r. Wskazał w nim m.in., że zamieszkuje sam i nie ma środków do życia, jest bezrobotny i nie przysługuje mu emerytura ani renta. Nie posiada oszczędności, ani nieruchomości, z wyjątkiem mieszkania o wielkości 32 m2. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jego zdaniem skarżący posiada środki do życia lub może je uzyskać małym nakładem sił, w krótkim terminie, przez co jest zdolny do uzyskania kwoty niezbędnej do pokrycia wydatków na własne utrzymanie i wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Poza tym posiadanie znacznych środków oraz prawa do renty - w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe ([...] zł), uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej – uznał Sąd Wojewódzki za okoliczności świadczące o oczywistej bezzasadności skargi. Wskazał również, iż M. S. może odebrać pokaźną kwotę zgromadzoną z tytułu przysługującej mu renty. Prawo pomocy jest bowiem instytucją, której celem jest zabezpieczenie prawa do sądu dla osób, które nie mogą tego wydatku ponieść z przyczyn obiektywnych, nie zaś pomoc tym, którzy środki na sfinansowanie tego wydatku posiadają lub mogą zdobyć. M. S. sam zadecydował o niepobieraniu należnej mu renty, stąd oczywistą i bezsporną konsekwencją jego działania jest brak środków, który wszak nie może uzasadniać jego żądania. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych nie mogło nastąpić, bowiem jest on z mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a. - z ich ponoszenia w tej sprawie zwolniony. Zgodnie z brzmieniem art. 239 pkt 1 lit. a ww. ustawy strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. S. domagając się przyznania mu adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zmiana postanowienia niekończącego postępowania w sprawie - a takim jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy - jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwa, gdy zmienią się okoliczności sprawy (art. 165 P.p.s.a.). Innymi słowy warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc tu jego sytuacja materialna – uległy modyfikacji na tyle ważkiej, że uzasadniają one jego zmianę. W niniejszej sprawie treść zażalenia skarżącego sprowadza się do ponownej polemiki z Sądem I instancji odnośnie oceny przysługującego mu świadczenia rentowego z ZUS. Tego typu polemika jest na obecnym etapie postępowania niedozwolona i nie może wywołać oczekiwanych przez skarżącego skutków. Skarżący przedstawił identyczny stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy; to zaś wyklucza zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on jakiejkolwiek zmiany okoliczności sprawy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach i następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności; a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy aktualne okoliczności uzasadniają zmianę pierwotnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyżej opisanych niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że zagadnienie możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym też związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika z wyboru, została już w sposób wiążący przesądzona. Przy stwierdzeniu braku zmiany okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczynił to w pierwszym prawomocnym postanowieniu. Niezależnie do tego wypada podzielić zajęte przezeń stanowisko. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.