I OZ 66/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 1986/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 października 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2636/2023/19176 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 1986/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), odmówił M. W. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z 5 października 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2636/2023/19176 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu I instancji argumentacja wniosku nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu I instancji, niedochowanie przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu sprawy, a tym samym nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej podniósł, że zaskarżona decyzja została doręczona 11 października 2023 r., a więc termin do wniesienia skargi upłynął 10 listopada 2023 r. W dniu 9 listopada 2023 r. skarga została przygotowana i podpisana, zaś 10 listopada 2023 r. przekazana została pracownikowi kancelarii celem jej wysłania. Wskazał, że złożona skarga zawierała poprawne określenie organu, do którego winna zostać wniesiona oraz Sąd, do którego powinna zostać przekazana, jednak w związku z błędem pracownika kancelarii nie została wysłana 10 listopada 2023 r. Błąd nastąpił w momencie przekazania skargi do wysyłki przez pracownika kancelarii, a strona postępowania nie powinna ponosić konsekwencji niezachowania staranności przez inne osoby, z wyjątkiem reprezentującego ją pełnomocnika. Jednocześnie pełnomocnik Skarżącej przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OZ 138/21 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2021 r., III SA/Kr 1111/21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie wskazuje się, że przy ocenie, czy uchybienie terminowi było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminowi i tym samym nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie Skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga nie została złożona w terminie. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja Kolegium z 5 października 2023 r. została doręczona do Kancelarii pełnomocnika Skarżącej 11 października 2023 r., a tym samym termin do wniesienia skargi na powyższą decyzję upływał 10 listopada 2023 r. Skargę na decyzję Kolegium wniesiono dopiero 17 listopada 2023 r., a to z uwagi na błąd pracownika kancelarii. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwa organizacja wewnętrznej pracy w kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Za taką też uznać należy sposób przekazywania i obiegu pism w Kancelarii, z uwzględnieniem podwyższonego kryterium oceny braku winy w uchybieniu terminu z uwagi na zawodową działalność pełnomocnika i jego profesjonalne przygotowanie. Na pełnomocniku prowadzącym kancelarię spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jej pracy, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody dla reprezentowanych przez niego stron związane z uchybieniem terminów procesowych. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym zaniedbanie pracownika Kancelarii, należy postrzegać w kategoriach niewłaściwej organizacji pracy tejże kancelarii i należy rozumieć jak uchybienie samego pełnomocnika. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zapatrywań wyrażonych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OZ 138/21 oraz postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2021 r., III SA/Kr 1111/21, które stoją wbrew utrwalonemu orzecznictwu. Wobec tego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zostało uprawdopodobnione, że termin do wniesienia skargi przekroczono bez winy pełnomocnika, a więc i samej strony. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.