I OZ 652/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 192/24 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2023 r. nr SKO Gd/4775/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić skarżącej J.B. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 192/24 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i o doręczenie J.B. odpisu tego wyroku wraz z odpisem jego uzasadnienia

Wyrokiem z 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 192/24 (dalej wyrok II SA/Gd 192/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 15 grudnia 2023 r. nr SKO Gd/4775/23 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390, zm. [poz. 658 i 1429], dalej uśr), wnioskowanego na A. B. (k. 2-3, 1, 10-17v, 18-18v, 31 akt sądowych; k. 10-8 akt Kolegium; k. 47-46v akt Prezydenta). Pismem z 9 sierpnia 2024 r. J.B. (dalej skarżąca) wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku II SA/Gd 192/24 i doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem, załączając wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia (k. 32-36 akt sądowych). Postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 192/24 (dalej postanowienie z 14 sierpnia 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J.B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10 lipca 2024 r. II SA/Gd 192/24. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrok II SA/Gd 192/24 ogłoszono na rozprawie 10 lipca 2024 r. Termin do wniesienia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia, upłynął 17 lipca 2024 r. (art. 141 § 2 [zd. 1 in princ.] ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa). W ocenie Sądu I instancji, nie można było uznać, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazała ona, że powodem, dla którego tak późno powzięła informację o wyniku rozprawy jest fakt, że od 10 lipca 2024 r. wystąpiło nałożenie się licznych zdarzeń medycznych jej i jej rodziców. Przedstawiona przez skarżącą karta informacyjna leczenia szpitalnego wskazuje, że zabieg ojca skarżącej był planowany i przebywał on w szpitalu tylko 1 dzień. Było więc to zdarzenie przewidywalne, a nie nagłe i nieprzewidywalne. W karcie informacyjnej wskazano, że ojca skarżącej w stanie ogólnie dobrym wypisano do domu. Jeżeli chodzi o stan zdrowia matki skarżącej, to wraz z wnioskiem przedłożono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Nie uprawdopodabniało to w żaden sposób braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Skarżąca podała, że matka cierpi na liczne dolegliwości, musiała odbywać wizyty w szpitalu i przebyć zabieg, lecz nie przedstawiła żadnych dowodów na zaistnienie tych zdarzeń, ani kiedy one wystąpiły. Sąd wskazał, że choroba, jako przyczyna uprawdopodobniająca brak winy w uchybieniu terminu, co do zasady musi być zdarzeniem nagłym i nieprzewidywalnym (postanowienie NSA z 10.1.2023 r. III OZ 757/22, Lex 3477590). Z wniosku nie wynika, by choroby matki skarżącej miały taki charakter. Skarżąca była w pełni świadoma stanu zdrowia matki. Odnosząc się do opisanego przez własnego stanu zdrowia skarżącej, Sąd wskazał, że brak było dowodów na wystąpienie wskazanych chorób i terapii; zdarzenia te miały miejsce na ponad miesiąc przed planowanym terminem rozprawy albo miały miejsce po upływie terminu do złożenia wniosku sporządzenie uzasadnienia. Przedłożone zalecenia po zabiegu chirurgicznym i oświadczenie samej skarżącej świadczą o tym, że był to zabieg planowy i miał miejsce 22 lipca 2024 r., czyli po upływie terminu do złożenia wniosku. Skarżąca, mając pełną świadomość swego stanu zdrowia, stanu zdrowia rodziców i planowanych zabiegów, mogła należycie zadbać o swe interesy i prowadząc postępowanie sądowe, winna była zadbać o możliwość reprezentacji w postępowaniu, czy to przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, czy osoby najbliższej. Sam fakt powzięcia informacji po terminie nie stanowi o braku winy. Sąd zwrócił uwagę, że 3 czerwca 2024 r. skarżąca odebrała zawiadomienie o rozprawie, co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 29). Była prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy i mogła dołożyć odpowiednich starań, by uzyskać informację o wyniku rozprawy w czasie, który umożliwiłby jej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia w terminie. Z treści pouczenia, będącego częścią zawiadomienia o rozprawie (pkt 2 pouczenia), wynika, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 ppsa). W pkt. 3 pouczenia wskazano, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia I instancji. Sąd stanął na stanowisku, że treść tego pouczenia nie budziła wątpliwości i zawierała precyzyjne wskazówki co do prawidłowego terminu i sposobu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uznał, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności, jak i nie uprawdopodobniła braku winy w niedopełnieniu obowiązku. Nie zostały spełnione wszystkie wymagane przesłanki przywrócenia terminu (art. 87 ppsa) Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 38-42 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 14 sierpnia 2024 r. złożyła skarżąca, podnosząc, że jej prośba podyktowana była niemożliwością w terminie wcześniejszym zapoznania się z wyrokiem. Informację powzięła telefonicznie 6 sierpnia 2024 r., ponieważ od 10 lipca 2024 r. z powodu nałożenia się licznych, nieplanowanych i nagłych zdarzeń medycznych jej rodziców, których jest opiekunem (oboje nie są zdolni do samodzielnej egzystencji, mają znaczny stopień niepełnosprawności) i jej własnych kłopotów zdrowotnych, nie mogła zrobić tego wcześniej. Wbrew ocenie zaprezentowanej przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wszystkie zdarzenia związane z jej i rodziców zdrowiem były nagłe i nie były zaplanowane wcześniej. Bardzo ważne dla skarżącej jest, by otrzymać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę (k. 50-53 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W zażaleniu skarżąca wskazała, że od 2020 r. leczy się onkologicznie, będąc w 4 roku terapii lekowej po operacji i radioterapii, cierpi na powikłania w związku z podjętym leczeniem, co w czerwcu 2024 r. doprowadziło do 14-dniowej antybiotykoterapii i innej farmakoterapii, która spowodowała u niej bezsenność, zawroty głowy, bardzo dużą dezorientację, bardzo silne osłabienie, zapalenie jelit i zły stan psychiczny spowodowany bólem i skutkami ubocznymi leków. Farmakoterapia miała wpływ na jej stan zdrowotny i sprawność psychofizyczną. Podniosła, że działania niepożądane ustąpiły dopiero w I połowie sierpnia. Nadto 22 lipca 2024 r. musiała poddać się zabiegowi chirurgii szczękowej, która [jej] pomogła, ale wydłużyła czas dochodzenia do zdrowia (przed zabiegiem kolejny antybiotyk, a po silne leki przeciwbólowe i przeciwkrwotoczne oraz przeciwobrzękowe i znów działania niepożądane). Wskazała, że między lipcem a sierpniem kilkakrotnie musiała przekładać ważne dla niej badania, ponieważ nie była w stanie na nie dojechać. Ogółem od maja do sierpnia [2024 r.] odbyła kilkanaście wizyt medycznych. Lekarze wielokrotnie chcieli jej wystawić zwolnienie L4, ale skarżąca uznała, że w związku z zamknięciem przez nią działalności gospodarczej z powodu wypadku matki i starania się o opiekę nad ojcem zwolnienie L4 nie jest [jej] potrzebne do żadnych dokumentów. W zaświadczeniu z 9 września 2024 r. lekarz rodzinny, specjalista chorób wewnętrznych wskazał, że skarżąca jest po leczeniu raka piersi, pozostając pod opieką onkologa; po zaleconym leczeniu zoledronianem wystąpiło zapalenie kości szczęki; leczona przez chirurga szczękowego w lipcu i sierpniu 2024 r.; w tym czasie nastąpiło ogólne pogorszenie [jej] samopoczucia z powodu dolegliwości i stosowanych antybiotyków (k. 53 akt sądowych). Matka skarżącej, lat 82, orzeczeniem z dnia 29 stycznia 2024 r. Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni, została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności; matka skarżącej wymaga, m.in., stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; niepełnosprawność o symbolach: 05-R (związana z dysfunkcją narządu ruchu) i 07-S (związana z chorobami układu oddechowego i krążenia); niepełnosprawność istnieje od 26 kwietnia 2023 r. Dnia 26 kwietnia 2023 r. doznała przezkrętarzowego kości udowej lewej (k. 5 akt Prezydenta; k. 14-4v, 6-8, 19v=52-52v akt sądowych). U ojca skarżącej, obecnie lat 83, już orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z 24 sierpnia 2007 r., stwierdzono w szczególności: chorobę Parkinsona, nadciśnienie tętnicze II stopnia, cukrzycę typu II, zespół psychoorganiczny z zaburzeniami funkcji poznawczych; chorobę wieńcową stabilną. Ojciec skarżącej dnia 10 lipca 2024 r. poddany został zabiegowi wymiany rozrusznika serca. U ojca skarżącej stwierdzono: niewydolność węzła zatokowego, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu II, niedokrwistość, chorobę Parkinsona, stan po cholecysektomii, stan po thyreoidectomii, stan po polipektomii; stan po przebytej zakrzepicy lewej kończyny dolnej 2018 r.; stan po operacji gruczołu krokowego w 2011 r.; zaćma obu oczu; stan po zabiegu na oku lewym 2018 r., zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, niedosłuch, osteoporoza (k. 3-3v akt Prezydenta; k. 33-33v akt sądowych). Trafnie skarżąca podnosi, że wpis w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego "Pacjenta w stanie ogólnym dobrym, wypisano do domu [...]", nie świadczy o dobrym stanie zdrowia ojca, a jedynie że pacjent nadawał się do wypisania ze szpitala do domu, po zabiegu wymiany stymulatora. Wymiana rozrusznika wobec stanu zdrowia ojca była w istocie zabiegiem nagłym i koniecznym dla ratowania życia i zdrowia pacjenta, który bez sprawnego rozrusznika mógłby jeszcze ciężej chorować - z zagrożeniem życia. Wiarygodne i zgodne z doświadczeniem życiowym jest twierdzenie skarżącej, że zabieg planowany na dzień 29 lipca 2024 r. został przyspieszony naglą decyzją Szpitala (zapewne zwolnił się nagle termin, w którym ów konieczny zabieg mógł się odbyć wcześniej – zasady doświadczenia życiowego). Takowe przyspieszenia zabiegów szpitalnych - z uwagi na charakter karty informacyjnej - nie są w niej odnotowywane. W pełni wiarogodne są twierdzenia skarżącej, że dowóz na zabieg i odbiór ojca po zabiegu, a następnie opieka nad ojcem i matką oraz zaostrzenie się dolegliwości zdrowotnych leczonej onkologicznie skarżącej (k. 53 akt sądowych) należycie uprawdopodobniają brak zawinienia skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa). Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (czemu skarżąca sprostała - k. 32-36 akt sądowych). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2023, s. 625, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z uwagi na splot wskazanych wyżej zdarzeń związanych z gwałtownym pogorszeniem się stanu zdrowia ojca, złym stanem zdrowia matki i istotnym pogorszeniem się zdrowia samej skarżącej, opiekującej się dwojgiem ciężko chorych, niepełnosprawnych rodziców, w okolicznościach tej sprawy, należało zaskarżone postanowienie uchylić. Niedochowanie terminu z powodu sprawowania osobistej opieki nad ciężko chorymi rodzicami, przez także ciężko chorującą skarżącą, u której stan zdrowia w lipcu i sierpniu 2024 r. znacznie się pogorszył, stanowi o braku winy w uchybieniu terminu (odpowiednio - postanowienie NSA z 9.1.2008 r., II GZ 210/07, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę - op. cit., s. 627, nb 5, p. 7). Skarżąca może rozważyć, czy nie ustanowić pełnomocnika z wyboru lub czy wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o ustanowienie dlań pełnomocnika z urzędu z uwagi na zawiły charakter sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.