I OZ 649/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 544/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 544/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dale również: Sąd I instancji), po rozpoznaniu wniosku P. S (dalej również: Skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również: Kolegium) z [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż Skarżący wniósł o wstrzymanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] maja 2022 r. nr [...], uchylającej decyzję tego organu z [...] listopada 2016 r. nr [...] o przyznaniu Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem – M. S. od 1 października 2016 r. - bezterminowo. Wniosek ten nie zawierał jakiegokolwiek uzasadnienia. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W ocenie Sądu I instancji, wydanie decyzji uchylającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody po stronie adresata, jak również nie powstają w jej wyniku takie skutki prawne, których nie można odwrócić. Ponadto nie jest to akt, który nadaje się do wykonania. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Skarżący złożył zażalenie, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z 29 grudnia 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 2 stycznia 2023 r.), pełnomocnika Skarżącego z urzędu uzupełniła wniesione zażalenie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji z [...] maja 2022 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że uchylenie decyzji z [...] listopada 2016 r. spowodowało zaniechanie wypłacania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem wykonanie tej decyzji pozbawiło go tego świadczenia. W ocenie pełnomocnika Skarżącego, za nieprawidłowe należy uznać porównywanie decyzji organu I instancji z [...] maja 2022 r. do postanowień organów w kwestiach wpadkowych, do jakich między innymi zalicza się postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, które nie zalicza się do kategorii aktów administracyjnych objętych zakresem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Przywołane postanowienie o zawieszeniu wywiera bowiem skutki jedynie o charakterze procesowym, gdyż nie przyznaje stronie żadnych uprawień ani nie nakłada na nią żadnych obowiązków, a co za tym idzie nie można mówić w takich przypadkach o możności wywołania przez to postanowienie niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem decyzja z [...] maja 2022 r. nie może być potraktowana jako "postanowienie wpadkowe", albowiem pozbawiła Skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Skarżącego, szkoda wyrządzona wykonaniem decyzji z [...] maja 2022 r. nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Pełnomocnik z urzędu Skarżącego podniosła przy tym, że otrzymywany zasiłek pielęgnacyjny Skarżący przeznaczał w całości na potrzeby niepełnosprawnego syna. Brak tych środków spowodował i nada powoduje, że Skarżący nie mógł i nie może w pełni realizować obowiązku sprawowania opieki nad dzieckiem. Sytuacji tej nie zmienia fakt, że od kilku miesięcy syn zamieszkuje z matką, albowiem osoba ta nie sprawuje należytej opieki nad niepełnosprawnym synem Skarżącego. Końcowo pełnomocnik z urzędu wskazał, że w związku z decyzją z [...] maja 2022 r., Skarżący został wezwany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego jako pobranego nienależnie, co dodatkowo pogarsza sytuację finansową Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wniosek Skarżącego dotyczy wstrzymania wykonania decyzji Kolegium z [...] czerwca 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z [...] maja 2022 r., uchylającej decyzję tego organu z [...] listopada 2016 r. o przyznaniu Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. W tej sytuacji zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że decyzja Kolegium z [...] czerwca 2022 r. wywołuje jedynie skutki procesowe, bowiem rozstrzyga o uchyleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast ewentualna konieczność zwrotu pobranych nienależnie świadczeń może powstać dopiero w wyniku wydania odrębnej decyzji, orzekającej o obowiązku zwrotu. Ewentualne niekorzystne konsekwencje finansowe dla Skarżącego powstać mogą dopiero w wyniku wykonania tej kolejnej decyzji. Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącym, że skutkiem wykonania zaskarżonej decyzji – wobec konieczności zwrotu pobranego świadczenia – będzie pozbawieniem jego środków do życia, Jak bowiem wyżej wskazano, zaskarżona decyzja Kolegium, jako decyzja uchylająca, nie pociąg za sobą bezpośredniego następstwa w postaci zwrotu świadczenia. Wpływu na powyższą ocenę nie mogą mieć również argumenty przedstawione w zażaleniu. Okoliczność wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie ma bowiem wpływu na ocenę przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Jest to postępowanie odrębne od postępowania będącego przedmiotem niniejszej sprawy, natomiast ostateczna decyzja wydana w tym postępowaniu może być również przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jak też może być objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Ponadto za zastosowaniem instytucji ochrony tymczasowej nie przemawiały również argumenty wskazane przez Skarżącego w uzupełnieniu zażalenia, a dotyczące jego sytuacji finansowej. Samo bowiem odwoływanie się do trudnej sytuacji finansowej, nie poparte żadnymi dokumentami potwierdzającymi taką okoliczność, nie może stanowić przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.