I OZ 646/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 212/23 w sprawie ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z 8 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 212/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił T. W. przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji wskazał, że w skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy N. w sprawie specjalnego zasiłku celowego na zakup opału, T. W. zawarła wniosek o przyznanie pomocy prawnej. WSA uznał, że nie jest możliwe rozpatrzenie przedmiotowej skargi, gdyż została ona wniesiona po zakończeniu przez organ postępowania z wniosku skarżącej o zasiłek na zakup opału. Ze względu na powyższe tut. Sąd postanowieniem z 8 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 171/23 odrzucił skargę T. W. jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "P.p.s.a."). W konsekwencji powyższego Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy – stosownie do art. 247 P.p.s.a. – nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła między innymi w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 - 6 P.p.s.a. lub art. 220 § 3 P.p.s.a. Przyjmuje się jednak, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.), Sąd I instancji nie może na podstawie art. 247 P.p.s.a. odmówić przyznania prawa pomocy, powołując się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 247, [w:]. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 982 oraz M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2018). W wyniku oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z tej samej przyczyny co odrzucenie skargi, skarżący mógłby zostać pozbawiony możliwości poddania kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 201/06, z 16 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 423/11 oraz z 22 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1144/09). W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że skarga na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona po zakończeniu przez organ postępowania w sprawie wniosku skarżącej o zasiłek na zakup opału. Ta okoliczność stanowiła przesłankę uznania skargi za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i jej odrzucenia postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 171/23. Postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane w tym samym dniu, co postanowienie oddalające wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W tych okolicznościach powoływanie się na bezzasadność skargi rozumianą jako jej niedopuszczalność, przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy i jednoczesne wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, oznacza faktycznie badanie przez Sąd I instancji zasadności tego postanowienia. Takie działanie Sądu mogłoby prowadzić do pozbawienia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Jak już wyżej wskazano, na bezzasadność skargi sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed Sądem I instancji. Natomiast, przy jednoczesnym wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 P.p.s.a.), Sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. Tego rodzaju rozstrzygnięcie mogło zostać skutecznie podjęte jedynie przed wydaniem postanowienia z 8 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.