I OZ 646/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 525/13 oddalające wniosek Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 525/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi tego skarżącego na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. Ś. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że jest osobą bezrobotną. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. W skład ich majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Podniósł również, że miesięczne dochody jego rodziny to kwota 500 zł otrzymywana przez żonę z MOPS. Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia Z. Ś., postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 118/14 uchylił zaskarżone orzeczenie, wskazując, że Sąd I instancji powinien był zastosować art. 255 p.p.s.a. i wezwać skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego. W odpowiedzi, skarżący w piśmie z dnia 8 kwietnia 2014 r. podał, że zaświadczenia nie posiada, bowiem "zrezygnował z bezrobocia", kopii decyzji z MOPS w Tarnowie nie doręczy, nie ma wraz z żoną żadnych dochodów, czynsz nie jest płacony oraz, że utrzymuje się za kwotę 20 groszy dziennie na osobę, a po odjęciu na opłaty – za 10 groszy dziennie. W konsekwencji Sąd I instancji, odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, stwierdził, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Oceniając całokształt udzielonych przez skarżącego informacji, Sąd stwierdził, że Z. Ś. we wniosku i uzupełnieniu nie przedstawił wiarygodnych informacji obrazujących rzeczywiste koszty utrzymania i wysokość środków finansowych, jakimi dysponuje jego rodzina. Podane przez skarżącego okoliczności Sąd uznał za niewiarygodne z powodu sprzecznych oświadczeń i braku poświadczających je dokumentów. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie jest w stanie ocenić czy wnioskodawca pozostaje w tak trudnej sytuacji materialnej, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. Ś. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jako instytucja procesowa postępowania przed sądami administracyjnymi ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. bezpośrednio wynika, że wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, obciąża stronę składającą wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współdziałania wnioskodawcy z sądem w omawianym zakresie. Z. Ś., z uwagi na niewskazanie we wniosku danych o osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach, został wezwany do uzupełnienia formularza oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które były niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żądanych dokumentów, nadto złożone wyjaśnienia są wewnętrznie sprzeczne i niewiarygodne. Sąd I instancji zasadnie uznał więc, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło w istocie ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony w celu zbadania czy zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek Z. Ś. nie mógł być uwzględniony, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.