I OZ 643/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 342/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 342/16 w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 342/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z.R. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 342/16 w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 342/16 oddalił skargę Z. R. na ww. decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2015 r. Na rozprawę, na której zapadł powyższy wyrok, stawił się wyznaczony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu. W dniu 9 września 2016 r. (data nadania na kopercie 5 września 2016 r., k – 79) skarżący zwrócił się do Sądu z pismem, w którym cofnął pełnomocnictwo wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi oraz wniósł o uzupełnienie wyroku wydanego w jego sprawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że odpis wyroku doręczył mu jego pełnomocnik w dniu 31 sierpnia 2016 r. Natomiast on sam nie mógł działać w sprawie, ponieważ Sąd nie zawiadomił go o terminie rozprawy, ani też nie doręczył mu odpisu wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu. Sąd ten przytoczył treść art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ww. ustawy. Sąd ten wskazał, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 cyt. ustawy, który rozpoczął swój bieg od dnia 1 września 2016 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym skarżący otrzymał od pełnomocnika odpis wyroku wydanego w jego sprawie. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu skarżący wniósł do Sądu w dniu 5 września 2016 r. (data nadania na kopercie). W związku z powyższym Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku został złożony w siedmiodniowym terminie. Sąd I instancji podniósł, że w pierwszej kolejności wskazać należy, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jeżeli natomiast przy dokonywaniu określonych czynności procesowych strona korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, to przy tej ocenie również należy ocenić obiektywny miernik należytej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Zdaniem Sądu I instancji, wskazana przez skarżącego okoliczność nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd ten wskazał, że powodem usprawiedliwiającym uchybienie terminu nie może być w niniejszej sprawie niepowiadomienie skarżącego o terminie rozprawy, ani też niedoręczenie mu odpisu wyroku. Podkreślił, że skarżący w tym czasie (aż do momentu skutecznego wypowiedzenia pełnomocnictwa z dniem 9 września 2016 r.) korzystał z pomocy wyznaczonego z urzędu pełnomocnika profesjonalnego, zatem Sąd miał obowiązek korespondować z pełnomocnikiem skarżącego. Natomiast skarżący miał możliwość przekazania pełnomocnikowi swoich uwag co do kierunku prowadzonej sprawy i składania dozwolonych prawem wniosków, w tym wniosku o uzupełnienie wyroku. Z tych względów ewentualny brak porozumienia między skarżącym, a jego pełnomocnikiem nie może być powodem usprawiedliwiającym uchybienie terminu. Sąd bowiem nie ingeruje w kontakty między stroną, a jej pełnomocnikiem, co oznacza, że nie tylko nie ocenia tej współpracy ale też nie może brać pod uwagę okoliczności takich jak np. brak porozumienia. Sąd I instancji podkreślił, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu Z. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w sprawie o przywrócenie terminu oraz o przywrócenie ewentualnie uchybionego terminu, "gdyby pismo nie zostało nadane na poczcie w ustawowym terminie". W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wniosek o uzupełnienie wyroku został wniesiony w ustawowym terminie. Podkreślił, że skoro akta sprawy są nadal w sądzie, skarżący ma prawo domagać się uzupełnienia wyroku w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż podejmowane przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 181/09). Z treści przepisu art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej), P.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia wniosku o uzupełnienie wyroku bez swojej winy. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy pogląd podziela, gdyż warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo swej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powoływane przez skarżącego okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem Sąd nie miał obowiązku zawiadamiać bezpośrednio skarżącego o terminie rozprawy, ani też doręczać skarżącemu odpis wyroku. To z pełnomocnikiem wyznaczonym z urzędu Sąd miał obowiązek korespondować, tj. zawiadamiać o terminach, doręczać wszelką korespondencję. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wprawdzie z mocy tego przepisu ciąży na sądzie administracyjnym tzw. obowiązek udzielania stronom niezbędnej pomocy prawnej, niemniej jednak sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się bowiem do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Obowiązek ten nie dotyczy zatem instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań, w szczególności zachowań alternatywnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 639/99, opubl. OSNP 2002/3/78). Powyższy przepis wskazuje, że gdyby skarżący występował bez pełnomocnika, to sąd winien go pouczyć co do czynności procesowych. W związku z powyższym należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, a zatem nie było podstawy określonej w art. 86 § 1 P.p.s.a. do przywrócenia tego terminu. W tym stanie rzeczy zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.