I OZ 641/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1095/17 o zasądzeniu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze sprzeciwu [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze sprzeciwu [...] S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając sprzeciw, uchylił zaskarżoną w sprawie decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i jednocześnie umorzył postępowanie administracyjne. Nadto, Sąd w punkcie 3 tego wyroku orzekł o kosztach postępowania sądowego, zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem). Na skutek zażalenia skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OZ 350/18 uchylił postanowienie zawarte w punkcie 3 ww. wyroku i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu odwoławczego, kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest to, czy sprawa sądowoadministracyjna, w której rozpoznano sprzeciw "od decyzji kasatoryjnej" w administracyjnej sprawie dotyczącej opłaty adiacenckiej, jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna czy też innego rodzaju sprawą. Sąd zaznaczył, że przedmiotem sprzeciwu nie jest należność pieniężna, lecz zasadność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji, co czyni zarzut § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia niezasadnym. Ponieważ jednak Sąd pierwszej instancji rozpoznał całą sprawę odnoszącą się właśnie do należności pieniężnej, to takie rozstrzygnięcie determinuje zaś kwestię zwrotu kosztów. Sąd Wojewódzki nie przedstawił zaś w uzasadnieniu wyroku wywodów wskazujących, że rozważył tę kwestię, a zatem naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. Nie jest bowiem jasne, czemu w takiej sytuacji ograniczył się wyłącznie do zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Wydając zaskarżone postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zasądził od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, działając zgodnie z art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Na zasądzone koszty postępowania sądowego składają się kwoty: 100 zł tytułem uiszczonego należnego wpisu od sprzeciwu od decyzji, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa. Sąd pierwszej instancji rozważył także wpływ wydanego w sprawie rozstrzygnięcia na wysokość zasądzonego zwrotu kosztów postępowania, stwierdzając, że zgodnie z treścią rozporządzenia wynagrodzenie przyznawane jest w oparciu o wartość przedmiotu zaskarżenia. Przepisy tego aktu nie zawierają żadnych unormowań pozwalających na przejęcie innego odniesienia co do podstawy ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego, w tym od treści orzeczenia sądowego (pomijając sam fakt prawa do zwrotu kosztów w zależności od wyniku sprawy). Tym samym w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustalenia wysokości wynagrodzenia od wartości przedmiotu sprawy, która nie została przecież przez Sąd ustalona. Sąd nie orzekł bowiem, jaka powinna być wysokość opłaty adiacenckiej. Stwierdził jedynie, że doszło do przedawnienia możliwości jej wymierzenia. Wysokość opłaty nie została też ustalona w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, w sprawie brak jest podstaw do zastosowania regulacji § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia tylko dlatego, że Sąd z korzyścią dla strony skarżącej umorzył jednocześnie postępowanie administracyjne. W przeciwnym przypadku doszłoby też do dysonansu pomiędzy wartością przedmiotu sprawy (a w zasadzie jej braku), od której strona skarżąca uiściła wpis sądowy, a wartością od której miałoby być naliczone wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć należy, że gdyby Sąd orzekł jedynie o uchyleniu zaskarżonej decyzji, wskazując, iż organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie administracyjne to niewątpliwie strona skarżąca nie miałaby prawa do żądania przyznania jej kosztów zastępstwa ustalonego od wartości przedmiotu postępowania administracyjnego, bo taka wartość faktycznie nie została ustalona. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia poprzez zasądzenie od organu kosztów zastępstwa radcy prawnego niższych niż właściwa stawka minimalna w wyniku przyjęcia, że skarżącej w przedmiotowym postępowaniu należy się w zakresie zwrotu kosztów postępowania wynagrodzenie radcy prawnego według stawki za działanie przed sądem pierwszej instancji w innej sprawie (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia) zamiast stawki za działanie w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia), w wyniku czego Sąd błędnie przyznał skarżącej koszty zastępstwa przez radcę prawnego w wysokości 480 zł zamiast 10.800 zł (§ 2 pkt 7 rozporządzenia), 2. art. 190 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 153 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 kwietnia 2018 r. I OZ 350/18 oraz zawartych w nim oceny prawnej wskazań co do dalszego postępowania, tj. wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że wyrokiem WSA z 21 grudnia 2017 r. doszło do rozpoznania całej sprawy sądowoadministracyjnej odnoszącej się do należności pieniężnej i to właśnie determinuje kwestię wysokości wynagrodzenia za czynności radcy prawnego jaka powinna zostać zasądzona w niniejszej sprawie; 3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wbrew zaleceniom Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki wpływ na wysokość zasądzanego zwrotu kosztów postępowania miało umorzenie postępowania administracyjnego w punkcie 2 wyroku z dnia 21 grudnia 2017 r. i tego, że jak wyraźnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ta część wyroku stanowiła rozpoznanie całej sprawy odnoszącej się właśnie do należności pieniężnej. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że Naczelny Sąd Administracyjny zasądzi od organu na rzecz skarżącej koszty zastępstwa procesowego przewidziane w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, tj. w wysokości 10.800,00 zt, zamiast zasądzonych przez Sąd pierwszej instancji kosztów przewidzianych w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c kosztów w wysokości 480,00 zł, ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w punkcie 1 - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w zakresie kosztów postępowania do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego za postępowanie wywołane wniesieniem niniejszego zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Odrębne przepisy, o których mowa w art. 205 § 2 P.p.s.a., to odpowiednie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości określające opłaty za czynności zawodowych pełnomocników. W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2018 r. Rozważył wpływ umorzenia postępowania administracyjnego (punkt 2 wyroku z dnia 21 grudnia 2017 r.) na ustalenie podstawy prawnej zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na przyczyny zajętego stanowiska. Trudno przy tym przyjąć, jak czyni to strona skarżąca, że § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a jako właściwa podstawa prawna został przesądzony w tymże postanowieniu, skoro Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie uznał taki zarzut za niezasadny, zaś powodem uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji było naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. Z tych też powodów niezasadne okazały się być zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 190 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 153 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i c rozporządzenia należało podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z ww. § 14: Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2, c) w innej sprawie - 480 zł. Przedmiotem niniejszej sprawy jest sprzeciw, a więc środek zaskarżenia od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64a P.p.s.a.), tj. uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Ponieważ decyzja taka nie rozstrzyga istoty (merytorycznie) sprawy, to jej przedmiotem nie jest należność pieniężna, co jest konieczne dla zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Z tej też przyczyny słusznie obliczono wysokość zwrotu kosztów postępowania na podstawie lit. c ww. przepisu. Jak słusznie podkreślał przy tym Sąd pierwszej instancji nie orzekł on o wysokości opłaty adiacenckiej zaś umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na przedawnienie. Podkreślić również trzeba, że dla określenia podstawy prawnej zwrotu kosztów postępowania sądowego istotny jest "przedmiot zaskarżenia" a nie treść rozstrzygnięcia. Tym samym wysokość zasądzonych kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji ustalił prawidłowo. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak sentencji.