I OZ 639/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SA/Ke 364/14 w sprawie ze skargi P. siedzibą w K. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Kielcach z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

P. w K. (dalej "spółka") złożyła urzędowy formularz PPPr wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w Kielcach ogłosił upadłość spółki z możliwością zawarcia układu, pozostawiając zarząd majątkiem upadłemu oraz wyznaczając nadzorcę sądowego. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 4.000.000,00 złotych. Według bilansu, spółka zamknęła ostatni rok obrotowy stratą w wysokości 73.786,07 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 9.525.151,25 złotych. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca posiadała na rachunkach bankowych środki w wysokości 7290,20 zł. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek spółki. W sprzeciwie od tego postanowienia spółka wskazała, że znajduje się w skrajnie trudnej sytuacji finansowej, utraciła płynność finansową, ma bardzo duże zobowiązania, a należący do niej majątek stanowi rzeczy niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, co warunkuje możliwość zawarcia układu z wierzycielami, od czego uzależnione jest przetrwanie przedsiębiorstwa. Prowadzona działalność wciąż przynosi straty. Spółka wskazała, że jej konta bankowe zostały zajęte przez komorników oraz zwróciła uwagę, że nałożona na nią grzywna w celu przymuszenia jest niesprawiedliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SA/Ke 364/14, oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji strona nie wykazała, że spełnia podaną wyżej przesłankę. Wskazują na to informacje o wysokości kapitału zakładowego (4.000.000 zł), wartości środków trwałych wg bilansu za ostatni rok (9.525.151,25 zł) oraz środków zgromadzonych na rachunku bankowym (7290,20 zł). Wynika z nich, że spółka obraca wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny w niniejszej sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł stanowi wartość niewspółmiernie niską. Zatem, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, brak jest racjonalnego uzasadnienia do przerzucenia ciężaru tych kosztów na pozostałych obywateli poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. Zdaniem WSA, skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych z bieżących przychodów, czy też przez efektywne wykorzystanie posiadanych aktywów trwałych. Sąd pierwszej instancji podniósł, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody. Ponadto przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wielkość posiadanego majątku, nie pozwala przyjąć, aby skarżąca spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek rachunki bankowe spółki są zajęte, to należy podnieść, że pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych. Ponadto, WSA zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę Natomiast argument, że nałożona na skarżąca grzywna w celu przymuszenia jest niesprawiedliwa, WSA uznał za bezprzedmiotowy w postępowaniu incydentalnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła spółka. Ponownie wskazała na swoje dramatyczne położenie finansowe. Podniosła, że spółka jest stroną wielu postępowań sądowych i uiszczanie w nich kosztów redukowałoby szansę na zawarcie układu z wierzycielami, gdyż pogarszałoby jej sytuację finansową. Wskazała, że zwolnienie od opłaty pozwoli jej przeznaczyć środki np. na wynagrodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Mając na uwadze powyższe kluczowe w sprawie jest ustalenie, czy kwota wpisu sądowego – w wymiarze stu złotych – przekracza środki spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. niewygórowana kwota jest możliwa do uiszczenia przez skarżącą spółkę, gdyż posiada ona dostateczne środki. Świadczą o tym zarówno środki spółki znajdujące się na rachunku bankowym, jak i wartość jej środków trwałych. Istnieje również wskazana przez WSA w Kielcach możliwość zobowiązania wspólników spółki do dopłat na jej rzecz. Powołane zaś przez spółkę okoliczności w postaci innych postępowań sądowych oraz potencjalnej możliwości przeznaczenia kwoty wpisu na wynagrodzenia pracowników są irrelewantne prawnie. W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.