I OZ 616/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 54/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku osłonowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 54/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku B. K., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 15 maja 2024 r. wydanym na rozprawie została oddalona skarga skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 listopada 2023 r. w przedmiocie dodatku osłonowego. Zawiadomienie o terminie rozprawy skarżąca odebrała osobiście w dniu 3 kwietnia 2024 r. Pismem z dnia 1 lipca 2024 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazując że o wydaniu wyroku dowiedziała się w dniu 26 czerwca 2024 r. z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Ponadto podała, że nie wiedziała o rozprawie oraz podnosiła, że zgodnie z pouczeniem, Sąd ma wybór w przedmiocie doręczania odpisu wyroku oddalającego, ponieważ zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W ocenie strony tak sformułowany przepis daje podstawy wyboru Sądowi, w przedmiocie doręczania odpisów wyroku zapadłych na rozprawie. W dalszej części uzasadnienia skarżąca opisała swoją sytuację życiową oraz zdrowotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że z uwagi na treść art. 141 § 2 oraz art. 139 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", nie miał możliwości wyboru w kwestii doręczenia skarżącej odpisu wyroku oddalającego skargę wydanego na rozprawie. Zdaniem Sądu argumentacja skarżącej podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jej winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nim obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ze znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia o terminie rozprawy wynika, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o terminie rozprawy, składzie orzekającym oraz o fakcie, że niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a także że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku stanowi zaś warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji. W przypadku jakiś problemów ze zrozumieniem pouczenia Sądu, powinna podjąć starania zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości co do odebranego pouczenia poprzez uzyskanie dodatkowych informacji w Sądzie, bądź też zasięgnięcia porady prawnej fachowego pełnomocnika. W ocenie Sądu strona nie wykazała także, aby zaistniały nagłe, nieprzewidziane i nadzwyczajne okoliczności, takie jak choroba, klęska żywiołowa itp., które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu. W efekcie powyższego brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie został uprawdopodobniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując że nie znała wyniku sprawy bowiem nie była obecna na rozprawie w dniu 15 maja 2024 r. i nie otrzymała informacji o oddaleniu przez Sąd skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w zawiadomieniu o rozprawie została prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zauważyć należy, że ww. zawiadomienie z dnia 21 marca 2024 r. zawiera informację o terminie i miejscu posiedzenia (15 maja 2024 r., godz. 9:00, sala nr 16), przedmiocie rozpoznania (skarga B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w Katowicach z dnia 10 listopada 2023 r. w przedmiocie dodatku osłonowego, nr zaskarżonego aktu [...]) oraz jej celu (cel posiedzenia: rozprawa). W punkcie drugim natomiast wprost określono, że: "Sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku i której Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.)". Pouczenie to zawiera także informację, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.). Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia nie można podzielić argumentacji skarżącej, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Skarżąca dbając należycie o swoje interesy powinna ustalić, czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane w takim czasie, aby możliwe było skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotowe zawiadomienie o rozprawie zostało odebrane przez skarżącą w dniu 3 kwietnia 2024 r., a zatem ponad miesiąc przed posiedzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Jeżeli zatem treść pouczenia budziła wątpliwości skarżącej mogła ona zwrócić się do Sądu z wnioskiem o wyjaśnienie treści zawiadomienia lub skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 945). Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że doręczenie z urzędu odpisu sentencji wyroku, o którym mowa w art. 140 § 2 P.p.s.a. dotyczy wyłącznie osób działających bez pełnomocnika, które na skutek pozbawienia wolności były nieobecne przy ogłoszeniu wyroku. Skarżąca nie znajdowała się w takiej sytuacji, a zatem powinna ona w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenie, zgodnie z treścią pkt 3 pouczenia. Ponadto, zgodnie z art. 139 P.p.s.a. ogłoszenie wyroku następuje przez odczytanie jego sentencji na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę, o ile nie nastąpiło odroczenie jego ogłoszenia (§ 1-3). Wyroku takiego nie doręcza się stronie, gdyż stosownie do treści art. 139 § 4 P.p.s.a., doręczenie sentencji wyroku dotyczy wyłącznie wyroków wydanych na posiedzeniu niejawnym, a nie jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie na rozprawie. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał obowiązku informowania z urzędu strony skarżącej o wyniku sprawy. Błąd popełniony przez skarżącą polegający na mylnym zrozumieniu treści pouczenia, a w konsekwencji spóźnionym wystąpieniu z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy strona została prawidłowo pouczona o sposobie i terminie jego złożenia, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Dopuszczenie się niedbalstwa przez stronę, czy też brak staranności w prowadzeniu własnych spraw wykluczają możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Wobec powyższego, Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że skarżąca nie dochowała należytej staranności, a w konsekwencji trafnie uznał, że złożony wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.