I OZ 616/09

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B. i B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 616/08 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. B. i B. B. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty równowartości wydobytego piasku kwarcowego z wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 maja 2009r., sygn. akt II SA/Łd 616/08, odmówił W. B. i B. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując, że skarżący nie wykazali niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania. Sąd podkreślił, że, jak wynika ze złożonego formularza PPF, skarżący posiadają łącznie [...] zł netto stałego dochodu, zauważając jednocześnie, że skarżący ponieśli już dotychczasowe koszty sądowe, to jest wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną za uzasadnienie wyroku, a z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpili dopiero na etapie ewentualnego postępowania międzyinstancyjnego. W ocenie Sądu wpis od skargi kasacyjnej nie spowoduje znacznego uszczerbku w majątku skarżących. Sąd zauważył również, iż skarżąca jest stroną kilku umów kredytowych, co świadczy o posiadanej zdolności kredytowej i tym samym możliwości przyjęcia założenia o konieczności przeznaczenia części środków finansowych na toczące się postępowanie. W ocenie Sądu dochody skarżących oraz posiadane nieruchomości, jak również las, nie pozwalają uznać skarżących za osoby pozbawione środków do egzystencji, a tym samym pozwalają stwierdzić, że posiadane środki majątkowe znacznie przewyższają wysokość potencjalnych kosztów sądowych, przy czym, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia, że posiadany dom i ziemia to głównie sprawy spadkowe, bowiem faktem jest, że skarżący stali się ich właścicielami i są składnikami ich majątku. W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na to postanowienie W. B. i B. B. złożyli zażalenie podnosząc głównie sprawy związane z przedmiotem z ich skargi oraz wyrazili swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl § 2 tego przepisu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast § 3 powołanego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Podkreślić tu należy z całą stanowczością, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004r. sygn. akt FZ 165/04). Z punktu widzenia przepisu art. 245 § 1 w związku z art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien uwzględnić nie tylko bieżące dochody i wydatki wnioskodawcy i jego rodziny, ale również stan majątkowy. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym kosztów sądowych. Instytucja "prawa pomocy" ma zatem na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący nie byli w stanie ponieść kosztów postępowania oraz kosztów profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku utrzymania. Wskazane bowiem w formularzach PPF oszczędności i stan majątkowy skarżącego, nie uzasadniają przyznania prawa pomocy, w związku z czym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, nie narusza obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.