I OZ 610/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 października 2022 r., sygn. akt II SA/GI 1192/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1192/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (daje również Sąd I instancji/Sąd Wojewódzki) odrzucił skargę S. S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej również Kolegium) z [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 27 lipca 2022 r. Z. S., działający jako kurator częściowo ubezwłasnowolnionego S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na opisaną powyżej decyzję Kolegium. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 19 sierpnia 2022 r., wezwano Z. S. do usunięcia, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu postanowienia sądu rejonowego o ustanowieniu jego osoby kuratorem do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi, przy jednoczesnym wskazaniu, że należy do kręgu osób wymienionych w art. 35 P.p.s.a., uprawnionych do występowania w charakterze pełnomocnika skarżącego przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze pełnomocnika. Powyższe wezwanie doręczone zostało Z. S. 6 września 2022 r. Mimo upływ terminu brak formalny skargi nie został jednak uzupełniony. W piśmie z 19 sierpnia 2022 r. (powinno być z 18 września 2022 r.) nadesłanym telefaksem oraz drogą pocztową, Z. S. oświadczył, że nie wyraża zgody na tryb uproszczony oraz wnosi o zawieszenie postępowania na okres czterech tygodni, celem umożliwienia mu zapoznania się z odpowiedzią na skargę i ustosunkowania się do niej. Z uwagi na to, że ponad dwa tygodnie przebywał poza domem - nie miał możliwości zapoznania się treścią ww. odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę zwrócił uwagę, że Z. S. wniósł skargę, wskazując, że działa jako kurator i pełnomocnik S. S. Nie przedłożył jednak odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem, co uniemożliwiło ustalenie zakresu uprawnień kuratora. Sąd I instancji wskazał przy tym, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że został on ustanowiony kuratorem dla częściowo ubezwłasnowolnionego brata S. S. Obowiązkiem Sądu było więc zweryfikowanie, czy Z. S. na mocy postanowienia sądu opiekuńczego jest uprawniony do dokonywania czynności prawnych i procesowych w imieniu S. S. Sąd I instancji wskazał przy tym, że kurator może podejmować działania w postępowaniu administracyjnym lub cywilnym, a także dokonywać czynności prawnych jeśli w orzeczeniu o jego powołaniu zostanie do tego upoważniony (jako przedstawiciel ustawowy) (por. G. Matusik, komentarz do art. 183 KRO (w:) K. Osajda, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, 2020, wyd. el./Legalis). Uzyskanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu kuratorem było zatem warunkiem ustalenia zakresu uprawnień kuratora, tj. czy jest on przedstawicielem ustawowym skarżącego. Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone Z. S. 6 września 2022 r. Ustawowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął zatem 13 września 2022 r. Mimo upływu terminu - brak formalny skargi nie został uzupełniony. Jednocześnie Sąd I instancji zaznaczył, że to nie rolą Sądu było wystąpienie do sądu rodzinnego o wydanie postanowienia o ustanowieniu kuratora. To kurator, powołując się na swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącego miał obowiązek je wykazać. Dodatkowo Sąd I instancji wyjaśnił, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie jest możliwe jego skracanie ani przedłużanie. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 29/06, POP 2007/5/69). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. S., wskazując, że odrzucenie skargi z powodu niedoręczenia w terminie siedmiu dni oryginału postanowienia sądu o ustanowieniu go kuratorem świadczy o staraniu się zapobieżenia rozpatrzeniu wniesionej przez niego skargi. Wskazał, że jako kurator Skarżącego nie był w stanie w zakreślonym przez Sąd terminie uzyskać oryginału postanowienia sądu o ustanowieniu go kuratorem. Zaznaczył, że od Sądu w [...] dzieli go 1000 km i granica państwa. Jednocześnie do zażalenia załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z 18 lutego 2014 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu go kuratorem Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednocześnie w myśl art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie natomiast do postanowień art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym miejscu należy wskazać, że odmienny skutek został przewidziany w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w myśl którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że niespełnienie przez przedstawiciela ustawowego lub organ albo osobę, o której mowa w art. 28 P.p.s.a., obowiązku wykazania swego umocowania przy pierwszej czynności w postępowaniu, stosownie do treści art. 29 tej ustawy, stanowi podstawę do odrzucenia skargi (po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do usunięcia tego braku) na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 29, LEX/el. 2019 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Wobec powyższego Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach właściwie wezwał Z. S. do usunięcia, w terminie 7 dni od, dnia doręczenia wezwania, braku formalnego skargi przez wykazanie umocowania do działania w imieniu strony skarżącej, tj. przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S., pod rygorem odrzucenia skargi. Nie ulega również wątpliwości, że w terminie wyznaczonym w zarządzeniu z 19 sierpnia 2022 r. - nie nadesłano wymaganego dokumentu, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do odrzucenia skargi wskazana w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Dodatkowo podnieść należy, mając na uwadze argumentację zażalenia, że Sąd nie kwestionuje, iż kurator Skarżącego mieszka za granicą. Niemniej jednak słusznie Sąd I instancji wskazał, że to nie rolą Sądu było wystąpienie do sądu rodzinnego o wydanie postanowienia o ustanowieniu go kuratorem. To kurator, powołując się na swoje umocowanie do działania w imieniu Skarżącego miał obowiązek je wykazać. Tym bardziej, że kurator Skarżącego po otrzymaniu wezwania Sądu I instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi w dniu 6 września 2022 r., dopiero pismem z 18 września 2022 r. (nadesłanym drogą faksową), a więc po upływie 7 dniowego terminu na jego wykonanie, który upłynął 13 września 2022 r. - oświadczył jedynie, że nie wyraża zgody na tryb uproszczony oraz wnosi o zawieszenie postępowania na okres czterech tygodni, celem umożliwienia mu zapoznania się z odpowiedzią na skargę i ustosunkowania się do niej. Z uwagi na to, że ponad dwa tygodnie przebywał poza domem, nie miał możliwości zapoznania się treścią ww. odpowiedzi. Nie podniósł przy tym, że ma jakiekolwiek trudności z przedłożeniem oryginału lub uwierzytelnionego odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S. Powyższe podniósł dopiero w złożonym zażaleniu. Końcowo zaznaczyć należy, że okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy w niedokonaniu czynności w terminie, takie jak miejsce zamieszkania kuratora poza granicami kraju i niemożności zdobycia w zakreślonym przez Sąd terminie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu orzeczenia sądowego o ustanowieniu go kuratorem S. S. - nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te mogą stać się natomiast przedmiotem oceny Sądu I instancji w odrębnym postępowaniu incydentalnym w przypadku złożenia przez kuratora Skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.