I OZ 6/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 349/15 odrzucające skargę kasacyjną K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 19 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 349/15 odrzucił skargę kasacyjną K.B od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 19 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 19 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej oraz wskazaniem, że skarga powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem jej odrzucenia, został doręczony uczestnikowi postępowania K.B w dniu 14 sierpnia 2015 r. w trybie doręczenia zastępczego - stosownie do art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k.53). W dniu 13 października 2015 r. pełnomocnik K.B. złożył skargę kasacyjną od w/w orzeczenia. Odrzucając skargę kasacyjną Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, cytowanej dalej: P.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. nr 270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 177 § 1 tej ustawy skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna złożona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny - art. 178 ustawy P.p.s.a. Następnie Sąd I instancji podkreślił, że wyrok z dnia 9 lipca 2015 r. został doręczony uczestnikowi postępowania w dniu 14 sierpnia 2015 r., co oznacza, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 14 września 2015 r. Tymczasem pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł skargę kasacyjną w dniu 13 października 2015 r., a więc po terminie. Skoro zatem skarga kasacyjna została złożona po terminie, podlegała ona odrzuceniu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 177 § 1 P.p.s.a. wyrażające się w błędnym przyjęciu, iż wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 lipca 2015 r. został skutecznie doręczony uczestnikowi postępowania K.B w dniu 14 sierpnia 2015 r. w trybie doręczenia zastępczego, podczas gdy w/w wyrok w związku z błędnym oznaczeniem adresu zamieszkania uczestnika K.B nie został mu dotychczas skutecznie doręczony, przy czym o miejscu zameldowania oraz jednocześnie faktycznego zamieszkania tegoż uczestnika informowana była zarówno spółka [...] jak i Starosta Łomżyński; 2) art. 72 § 1 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie wyrażające się w błędnym przyjęciu, iż uczestnik postępowania K.B zamieszkuje w [...] podczas gdy pod wskazanym adresem zamieszkuje wyłącznie jego żona, z którą pozostaje on w faktycznej separacji zamieszkując w miejscowości [...]. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Konsekwencją wniesienia skargi po upływie wskazanego wyżej terminu jest jej odrzucenie (art. 178 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał, że skarga kasacyjna K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 lipca 2015 r. została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a., co było powodem jej odrzucenia na podstawie art. 178 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie takie Sąd I instancji oparł na ustaleniu, że odpis wyroku z dnia 9 lipca 2015 r. został skarżącemu skutecznie doręczony w trybie doręczenia zastępczego. Stwierdzić jednak należy, że Sąd I instancji przyjmując prawidłowość doręczenia dokonanego w trybie art. 73 P.p.s.a. nie zweryfikował należycie, czy warunki uznania takiego doręczenia za skuteczne zostały w sprawie w pełni zachowane. Zgodnie bowiem z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób właściwy lub zastępczy, pismo, po uprzednim zawiadomieniu adresata, umieszcza się w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy na okres siedmiu dni, po upływie których ustawodawca ustanowił fikcję prawną doręczenia. Innymi słowy, pozostawienie zawiadomienia w miejscu złożenia pisma w sposób przewidziany powołanym przepisem uzasadnia przyjęcie domniemania faktycznego, że dotarło ono do adresata najpóźniej z dniem upływu ostatniego dnia terminu określonego w art. 73 § 3 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że jednym z warunków koniecznych do uznania skuteczności doręczenia zastępczego jest doręczenie przesyłki pod właściwy adres. Z regulacji art. 73 P.p.s.a. wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata – są z punktu widzenia art. 73 P.p.s.a. istotne. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 P.p.s.a., musi być w stanie – na podstawie posiadanych informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. Tymczasem w niniejszej sprawie, Sąd I instancji nie dostrzegł, że przesyłka zawierająca odpis wyroku została nadana na adres: [...], który został umieszczony zarówno na kopercie, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do koperty. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, na co w ogóle nie zwrócił uwagi zarówno Sąd I instancji jak i organy orzekające w sprawie adresem skarżącego, wskazywanym przez niego w toku postępowania administracyjnego jest: [...] Należy bowiem zauważyć, że już w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyraźnie podnosi, iż on i jego żona mają różne miejsca zarówno zameldowania jak i zamieszkania wskazując, iż on zamieszkuje w miejscowości [...]. Również na kopercie zawierającej to odwołanie jako nadawca widnieje [...]. Potwierdzeniem tego jest również pismo procesowe B.B. skierowane do Sądu I instancji, w którym uczestniczka postępowania wskazuje, iż korespondencja adresowana do jej męża winna być wysyłana na oznaczony adres: [...] Zatem stwierdzić należy, iż skutki prawne jakie wiążą się z powyżej opisaną wadliwością, kwalifikują doręczenie takie jako bezskuteczne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub Sądu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść. Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko skarżącego, iż skoro nie było skutecznego doręczenia, nie można przyjąć, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg, nie można też mówić o tym, aby strona uchybiła terminowi do złożenia skargi. W tej sytuacji uznać również należy, że odrzucenie skargi kasacyjnej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Ponadto NSA podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który stwierdził: "Za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania". W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, sytuacja taka będzie również miała miejsce w przypadku wątpliwości co do prawidłowego doręczenie odpisu wyroku, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.