I OZ 597/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 427/13 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku A.G. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.G. na uchwałę Rady Powiatu w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody dla powiatowej jednostki organizacyjnej na wydzierżawienie nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 427/13 odrzucił skargę A.G. na uchwałę Rady Powiatu w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody dla powiatowej jednostki organizacyjnej na wydzierżawienie nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A.G., reprezentowany przez adwokata. W piśmie procesowym z dnia 5 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wobec faktu, iż wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego nie został złożony na urzędowym formularzu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach pismem z dnia 17 marca 2014 r. przesłał pełnomocnikowi skarżącego stosowny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwał do jego wypełnienia, podpisania i zwrotu do Sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 31 marca 2014 r., jednak nie zostało ono wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 427/13 pozostawił bez rozpoznania wniosek A.G. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładne dane o stanie majątkowym, dochodach, dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z tego też powodu wniosek składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że pełnomocnik A.G. nie wykonał powyższego obowiązku w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego wezwania do nadesłania wypełnionego formularza urzędowego PPF. Powyższe postanowienie A.G. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnosząc o jego uchylenie, wskazał, że złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach jedną skargę, która następnie zarządzeniem z dnia 23 maja 2013 r. została rozdzielona na 69 skarg. W jego ocenie, w/w zrządzenie ma jedynie na celu wyłudzenie od niego nienależnych opłat sądowych. Podniósł, że rozdzielenie skarg spowodowało, iż złożył wniosek o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, jednak składanie tego rodzaju oświadczenia stanowi wyłącznie fikcję, która ma uzasadnić odmowę przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ze składnego oświadczenia nie będzie bowiem wynikać, iż skarżący faktycznie nie dysponuje środkami na pokrycie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 246 § 1 p.p.s.a., przenosi na stronę obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub też, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Jedynym kryterium oceny wniosku jest więc kryterium majątkowe. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z powołanym przepisem strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Pismem z dnia 17 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany przez Sąd pierwszej instancji do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (formularz ten został doręczony wraz z wezwaniem). Z uwagi na to, że wezwanie nie zostało wykonane i nie nadesłano wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, Sąd pierwszej instancji prawidłowo, na podstawie art. 257 p.p.s.a., pozostawił wniosek w tym przedmiocie bez rozpoznania. Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącego podniesionej w zażaleniu, wskazać należy, iż na tym etapie sprawy nie mają znaczenia podnoszone przez niego okoliczności dotyczące wydania zarządzenia o rozdzieleniu skarg. Ponadto kwestia ta była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 588/13), który nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych uchybień. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.