I OZ 595/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 600/24 w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 marca 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1327/2023/24245 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 22 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 600/24 (dalej postanowienie z 22 lipca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M.D. (dalej skarżąca) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 1 marca 2024 r. nr SKO.PS/41.5/1327/2023/24245 (dalej postanowienie z 1 marca 2024 r.) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez M.D. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej z dnia 6 października 2023 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając swój wniosek tym, że dopiero 14 marca 2024 r. otrzymała od pełnomocnika do doręczeń (dalej pełnomocnik) zaskarżone postanowienie. Zdaniem Sądu I instancji okoliczność ta nie uzasadniła przywrócenia terminu. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z 1 marca 2024 r. doręczono pełnomocnikowi do doręczeń 6 marca 2024 r. (k. 120 akt administracyjnych), a pełnomocnik przekazał skarżącej postanowienie wg złożonego oświadczenia 14 marca 2024 r. (k. 3 akt sądowych), a zatem termin do wniesienia skargi upływał 5 kwietnia 2024 r. Zdaniem Sądu I instancji nie istniała żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności procesowej w przepisanym terminie. W ocenie Sądu I instancji skarżąca miała wystarczająco dużo czasu, by sporządzić i wnieść skargę. Sąd I instancji, na podstawie art. 87 § 2 z zw. 86 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (k. 2-4, 19, 21-23 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 22 lipca 2024 r. złożyła skarżąca, reprezentowana przez r. pr. T.W., wnosząc o: jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi; zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych w tym wynagrodzenia pełnomocnika, a w przypadku braku podstaw do obciążenia "powoda" kosztami postępowania - o przyznanie wynagrodzenia zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte przez pozwaną ani w całości, ani w części. Skarżąca podniosła, że nawet jeżeli uznać, że postanowienie z 1 marca 2024 r. zostało jej doręczone, to nastąpiło to w dniu 14 marca 2024 r. W takim przypadku to od tego dnia należy liczyć termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nie od dnia nieskutecznego doręczenia (k. 32-33 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). W tej sprawie bezsporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia skargi na postanowienie z 1 marca 2024 r. To, że uchybienie terminu powoduje dla skarżącej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, dochowanie przez skarżącą wymogów formalnych w zakresie wniosku o przywrócenie terminu (złożenie wniosku: w terminie, do sądu, w którym czynność miała być dokonana; za pośrednictwem organu; decyzji którego dotyczy skarga i wraz ze skargą - czynnością, której nie dokonano w terminie) przemawiały za dopuszczalnością wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Podniesiony przez skarżącą zarzut, że postanowienie z 1 marca 2024 r. doręczone zostało w dniu 6 marca 2024 r. jednak nie bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącej, ale osobie przebywająca w lokalu W.S. i przez to było nieskuteczne, nie może być wzięty pod uwagę w realiach rozpoznawanego wniosku. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 zd. kpa). W toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (art. 41 § 1 kpa). W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 kpa). W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie Sądu Najwyższego z 27.9.1935 r. C.III 258/35, OSP z 1936 r., poz. 150; akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 r., t. 1, s. 318, uw. 6; uzasadnienie uchwały SN z 18.9.1992 r. III CZP 112/92 OSNC z 1993/5/75; akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 r., t. 1, s. 240, uw. 8). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (k. 27 akt administracyjnych; k. 3, 11 akt sądowych), jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r. I FZ 421/07; 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 31.3.2009 r. I FZ 69/09; 23.7.2009 r. I OZ 737/09; 23.6.2010 r. I OZ 465/10; 19.8.2010 r. I FZ 133/10; 10.6.2011 r. I OZ 408/11; 28.6.2011 r. I FZ 160/11; 28.7.2011 r. I OZ 545/11; 9.9.2011 r. II FZ 425/11; 29.11.2011 r. I OZ 894/11; 13.12.2011 r. II FZ 736/11; 14.12.2011 r. II GZ 527/11; 11.1.2012 r. I GZ 231/11; 25.1.2012 r. II OZ 2/12; 13.9.2012 r. II FZ 689/12; 9.10.2013 r. II FZ 872/13; 18.7.2013 r. I OZ 584/13; 9.1.2013 r. I OZ 958/13; 19.12.2012 r. I FZ 566/12, cbosa). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, nie może prowadzić do odmiennej oceny niż dokonana przez Sąd I instancji. Pełnomocnictwo z 18 lutego 2023 r., złożone w postępowaniu administracyjnym, podobnie jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie jest jedynie pełnomocnictwem do doręczeń, bowiem skarżąca upoważniła swą siostrę M.W. także do "składania w moim imieniu oświadczeń materialnoprawnych oraz oświadczeń wiedzy, a także upoważniam do odbioru korespondencji" (k. 27 akt administracyjnych) "składania w moim imieniu oświadczeń materialnoprawnych oraz oświadczeń wiedzy, a także upoważniam do podpisywania z mojego upoważnienia pism i odbioru korespondencji" (k. 11 akt sądowych). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdza, że doręczenie postanowienia w dniu 6 marca 2024 r. było skuteczne i odpowiadało prawu. Naczelny Sąd Administracyjny mając przy tym na uwadze, że termin do wniesienia skargi upływał w dniu 6 kwietnia 2024 r., to skarżąca miała wystarczający czas na wniesienie skargi. Art. 57 ppsa formujący wymogi formalne skargi do sądu administracyjnego nie ustala zbyt rygorystycznych warunków formalnych skargi. W literaturze uznano nawet, że mankamentem art. 57 ppsa jest brak sformułowania w tym przepisie ostrzejszych wymagań co do treści skargi (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 206-207 uw. 4). Część autorów uważa, że rozwiązanie prawne przyjęte w art. 57 § 1 jest zgodne z tendencją ustawodawcy do odformalizowania postępowania sądowoadministracyjnego, a przede wszystkim pozostaje w zgodzie z zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi (T. Woś w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 213; podobnie, na tle art. 37 ustawy o NSA, J. Świątkiewicz, Komentarz..., s. 250) [A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 57] To na skarżącej spoczywał obowiązek dochowania szczególnej staranności w dbałości o własne interesy prawne. Skarżąca nie uprawdopodobniła żadnej okoliczności, która mogłaby przemawiać za uwzględnieniem wniosku. Z tych wszystkich względów uchybienie przez skarżącą terminu do złożenia skargi na postanowienie było przez nią zawinione. Nie nastąpiły bowiem okoliczności mogące stanowić obiektywne przesłanki do przywrócenia wnioskowanego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.