I OZ 594/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 320/23 w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 23 lipca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 320/24 (dalej postanowienie z 23 lipca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A.P. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023 (dalej decyzja z 15 marca 2023 r.) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wniósł pismo określone jako "zażalenie na postanowienie Samorz. Koleg. Odw. w L-nie nr SKO 440 291 4 2023". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie (dalej Kolegium), przyjmując że przedmiotem skargi jest decyzja z 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy, przesłało skargę wraz aktami dotyczącymi ww. sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej złożenia. Pismem z 30 maja 2023 r. (doręczonym skarżącemu 9 czerwca 2023 r.) zwrócono się do skarżącego o wskazanie czy jego pismo złożone dnia 4 maja 2023 r. w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Lesznie o treści "zażalenie na postanowienie Samorz. Koleg. Odw. w L-nie nr SKO 440 291 4 2023" jest skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023. Powyższe wezwanie należało wykonać w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że pismo skarżącego jest skargą na ww. decyzję. W odpowiedzi na powyższe skarżący pismem z 12 czerwca 2023 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi z powodu choroby i przyznanie adwokata z urzędu. Do wniosku o przywrócenie terminu załączono kopię kartoteki lekarskiej dotyczącej stanu zdrowia (k. 6-8, 14-17, 19-26 akt sądowych). Rozpoznając wniosek o przyznanie pełnomocnika referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z 11 lipca 2023 r. sygn. akt IV SPP/Po 48/23 (dalej postanowienie z 11 lipca 2023 r.) przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 320/23 (dalej postanowienie z 9 stycznia 2024 r.) odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy. Odpis postanowienia z 9 stycznia 2024 r. doręczone adwokatowi P.S. dnia 16 stycznia 2024 r. jako pełnomocnikowi skarżącego wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu na podstawie postanowienia referendarza sądowego z 11 lipca 2023 r. Skarżący pismem złożonym w Biurze Podawczym WSA w Poznaniu w dniu 12 lutego 2024 r. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2024 r., kwestionując ustalenia będące podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia; poinformował, że wypowiedział pełnomocnictwo adw. P.S. gdyż utracił do niego zaufanie; wniósł o wyznaczenie innego pełnomocnika. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu wyznaczyła nowym pełnomocnikiem skarżącego adwokat M.W. Postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt I OZ 326/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z 30 kwietnia 2024 r. IV SA/Po 320/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucające zażalenie na postanowienie z 9 stycznia 2024 r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z 15 marca 2023 r. nr SKO.440.297.4.2023 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy (k. 39-44, 55-56, 59-61, 81-82v akt sądowych). Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ppsa, zaskarżonym postanowieniem z 23 lipca 2024 r. odrzucił skargę wskazując, że termin na wniesienie skargi upływał w dniu 28 kwietnia 2023 r. a skarżący, składając skargę w dniu 4 maja 2023 r., tego terminu nie dochował (k. 6, 93-95 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 23 lipca 2024 r. złożył skarżący, reprezentowany przez adw. M.W., zaskarżając je w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenia na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu kosztów pomocy prawnej, bowiem nie zostały one udzielone w żadnej części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym uznaniu, że brak wiedzy prawniczej oraz zły stan zdrowia skarżącego nie stanowią dostatecznych podstaw do przyjęcia do rozpoznania skargi złożonej z nieznacznym przekroczeniem terminu (k. 108-109 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd odrzuca skargę: [...] wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 ppsa). Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie [...] (art. 53 § 1 ppsa). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, [...] jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ppsa). Z przywołanych przepisów ustawy procesowej jednoznacznie wynika, w jakim terminie należy wnieść skargę do sądu administracyjnego. Każdorazowo badanie dochowania terminu do dokonania tej czynności procesowej wymaga poczynienia, przede wszystkim, ustaleń w zakresie daty doręczenia zaskarżonego aktu, która wywołuje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi (postanowienie NSA z 1.6. 2023 r. I OZ 181/23, Legalis 2934802). Sąd I instancji zasadnie uznał, że skarżący wniósł skargę z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ppsa, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 2 ppsa). Faktu uchybienia terminu skarżący nie neguje. Zgodnie z art. 83 § 1 ppsa, terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, [...]. Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia (art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej kc). Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (art. 111 § 2 kc). Termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego zapoczątkowywany jest zdarzeniem prawnym - doręczeniem decyzji II instancji dnia 28 marca 2023 r. (k. 1 akt SKO) i jest terminem 30-dniowym, a nie terminem miesięcznym. Dlatego w niniejszej sprawie upłynął on 28 kwietnia 2023 r., a nie dzień później. Termin, o którym stanowi art. 53 § 1 ppsa, jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może być on skracany ani przedłużany przez sąd, ani przez organ odwoławczy. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do modyfikacji długości terminu ustawowego. Jest to również termin prekluzyjny, co oznacza, że sąd administracyjny uwzględnia jego upływ z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę, jako spóźnioną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. Termin ten ma charakter procesowy - w razie jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie skarżącemu (postanowienie NSA z 25.9.2013 r. II GSK 1765/13, Legalis 914073; postanowienie WSA w Warszawie z 12.12.2005 r. III SA/Wa 1962/05, Legalis 298172; T. Woś w: red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 458, 464-465, uw. 1, 6 do art. 53 ; tenże, w: T. Woś (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne, 2009, s. 178; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 408, nb 1 do art. 53). Sąd I instancji, stwierdziwszy uchybienie terminu, zobligowany był do odrzucenia skargi wniesionej po terminie. Sąd ani organ odwoławczy nie miał kognicji do przedłużenia terminu dla strony, nawet w przypadku zajścia szczególnych okoliczności. Skarżący zwrócił uwagę na swój stan zdrowia i brak wiedzy prawniczej. Zagadnienia te mogły być badane wyłącznie w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (art. 86 § 1, art. 87 § 1-4 ppsa). Trafnie Sąd I instancji uznał, że wobec prawomocnego odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., okoliczności te nie mogły być przedmiotem badania zaskarżonym postanowieniem. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi zawsze prowadzi do jej odrzucenia. Sąd jest w tym zakresie związany art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 ppsa i nie ma swobody w kreowaniu innej sytuacji prawnej strony. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 § 2 pkt 8 ppsa, do którego pełnomocnik winien wystąpić odrębnym wnioskiem, składając stosowne oświadczenie.