I OZ 590/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt: II SA/Lu 261/16 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt: II SA/Lu 261/16 oddalającego skargę M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [..] września 2015 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt: II SA/Lu 261/16 odrzucił skargę kasacyjną, sporządzoną - wbrew dyspozycji przepisu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718) - przez skarżącą osobiście. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie podniesiono, że skarżąca, występująca bez profesjonalnego pełnomocnika, nie została pouczona o istnieniu przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym służącym od wyroków (oraz niektórych postanowień) wojewódzkich sądów administracyjnych, którego sporządzenie ustawa pozostawiła w wyłączności profesjonalnych pełnomocników. Stosownie zatem do treści art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był zobligowany do odrzucenia skargi kasacyjnej niespełniającej wymogów formalnych, sporządzonej przez podmiot nieprofesjonalny, czyli w niniejszej sprawie przez samą skarżącą. Obowiązek odrzucenia skargi kasacyjnej w zaistniałej sytuacji nie budził także wątpliwości wnoszącej zażalenie. Argumentacja podniesiona w zażaleniu, a odnosząca się do braku pouczenia skarżącej o konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego nie mogłaby konwalidować braków formalnych skargi kasacyjnej, a ponadto nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W toku postępowania, postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, nie można więc przyjąć, iż skarżąca nie korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej. Tym bardziej nie można uznać, aby prawa skarżącej w zakresie wiedzy o postępowaniu sądowym i niezbędnych czynnościach – w tym konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika były naruszone. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik był obecny na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. Na ogłoszeniu wyroku stawiła się skarżąca osobiście, co wynika z protokołu ogłoszenia orzeczenia z dnia 9 czerwca 2016 r. Protokół ten zawiera w swojej treści niezbędne pouczenia, których udzielono skarżącej, z uwagi na nieobecność pełnomocnika – także w zakresie przymusu adwokacko-radcowskiego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik po otrzymaniu w dniu 12 września 2016 r. odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, której odpis nadał do swojej mandantki w dniu 19 września 2016 r. Pełnomocnik, zobowiązany do należytej reprezentacji powinien był poinformować skarżącą o stanie sprawy, tak aby skarżąca miała możliwość wystąpienia w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej do Okręgowej Izby Adwokackiej o wyznaczenie innego pełnomocnika. Sposób reprezentacji i indywidualne kontakty skarżącej z pełnomocnikiem nie mogą stanowić zarzutu wobec rozstrzygnięcia Sądu. Z akt sprawy (k. 116 i 118) wynika ponadto, że w związku z otrzymaniem opinii pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżącej wysłano pouczenie o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej liczonym od dnia doręczenia przez Sąd opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że argumentacja zażalenia mogłaby stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której terminu strona nie dochowała nie może być alternatywnie wnoszonym środkiem. Inne są podstawy zażalenia, które kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia w danym stanie faktycznym i prawnym sprawy, inne zaś są podstawy wniosku, w którym strona przyznaje, że nie dochowała czynności w terminie z przyczyn niezawinionych. Nadto warunkiem przywrócenia terminu, na właściwie uzasadniony wniosek strony, jest równoczesne dokonanie czynności, której termin został uchybiony, czego wnoszący zażalenie profesjonalny pełnomocnik powinien być świadomy. Zatem "ewentualny wniosek o przywrócenie terminu" we wniesionym zażaleniu nie mógł być skuteczny przy jego rozpoznawaniu. Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 tej ustawy. Nie zachodziły wobec tego przesłanki do rozstrzygania o kosztach na obecnym etapie postępowania. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.