I OZ 570/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 8/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1) sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 8/20, w ten sposób, że w jego komparycji w miejsce numeru zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie: "[...]" wpisać numer: "[...]"; 2) oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 8/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek A. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 23 marca 2020 r. została oddalona skarga A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 listopada 2019 r. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 14 sierpnia 2020 r. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2020 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem zostało odebrane przez wyznaczonego adwokata w dniu 19 listopada 2020 r. Pismem z dnia 24 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącej wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazała, że z uwagi na pandemię wirusa SARS-CoV-2 wstrzymano przyjmowanie interesantów w czytelni akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wobec czego pełnomocnik nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy w sądzie, a pomimo złożonego w dniu 26 listopada 2020 r. wniosku o udostępnienie akt sprawy w formie elektronicznej, dostępu udzielono dopiero z końcem lutego 2021 r. Pismem z dnia 26 lutego 2021 r. pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o doręczenie odpisu wydanego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem, który doręczono w dniu 24 marca 2021 r. Wobec powyższego w ocenie pełnomocnika za dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu należy uznać dzień 24 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając wniosek uznał, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie został dochowany. W niniejszej sprawie skarżąca otrzymała odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 14 sierpnia 2020 r., zaś pełnomocnik otrzymała zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącej w dniu 19 listopada 2020 r., zatem termin na wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczął bieg od dnia doręczenia pełnomocnikowi ww. zawiadomienia i upływał z dniem 21 grudnia 2020 r. Sąd wskazał, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Powyższe oznacza, że przyczyna uchybienia terminu na wniesienie skargi kasacyjnej ustała najpóźniej z dniem 21 grudnia 2020 r. i od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który w efekcie upłynął w dniu 28 grudnia 2020 r. Wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną został nadany w dniu 24 marca 2021 r., a zatem z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. L., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 88 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym i odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy wniosek został złożony 24 marca 2021 r., tj. w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia pełnomocnikowi odpisu wyroku wraz z jego uzasadnieniem, czyli dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 2) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wyświadczonej w niniejszym postępowaniu albowiem koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części; 3) zwrot uzasadnionych wydatków w kwocie 35,40 zł w związku z działaniem pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. (art. 177 § 3 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu, albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). W myśl art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Mając na uwadze powyższe należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że niewątpliwie ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej – adwokat A. B. - zastępowana przez pełnomocnika substytucyjnego adwokat A. A., uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o wyznaczeniu adwokat A. B. pełnomocnikiem z urzędu skarżącej, doręczone zostało w dniu 19 listopada 2020 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 21 grudnia 2020 r. Tymczasem skarga kasacyjna złożona została przez pełnomocnika skarżącej w dniu 24 marca 2021 r. Wobec jednoznacznego brzmienia cytowanego powyżej przepisu art. 177 § 3 P.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia stanowiska pełnomocnika skarżącej i de facto przyjęcia, że termin do złożenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie należało liczyć od 24 marca 2021 r., tj. od dnia doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wyroku z uzasadnieniem. W sytuacji, gdy przedmiotowe orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało prawidłowo doręczone skarżącej w dniu 14 sierpnia 2020 r., ponowne jego doręczenie na wniosek pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogło wywrzeć żadnych skutków procesowych. Nie ma również podstaw aby z momentem doręczenia odpisu wyroku pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wiązać ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, tj. brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ustała bowiem najpóźniej pod koniec lutego 2021 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej zapoznała się z aktami sprawy sądowej udostępnionymi jej w formie elektronicznej, które zawierały także skan wyroku z uzasadnieniem. Odnotować przy tym należy, że dostęp do elektronicznej wersji akt sądowych został umożliwiony adwokat A. A w dniu 1 lutego 2021 r., zaś upoważnionemu przez nią aplikantowi adwokackiemu M. H. w dniu 23 lutego 2021 r. Nawet gdyby przyjąć najbardziej korzystną dla wnioskodawcy ocenę tych okoliczności zakładającą, że wiedzę o udostępnionych aktach pełnomocnik powziął pod koniec lutego 2021 r., a zapoznał się z nimi 23 lutego 2021 r., to i tak należy przyjąć, że jest to data graniczna, w której ustały przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z momentem zapoznania się z aktami sprawy pełnomocnik posiadał bowiem niezbędne informacje dotyczące przedmiotowej sprawy umożliwiające dokonanie oceny co do zasadności złożenia środka odwoławczego i jego ewentualnego sporządzenia i wniesienia. Podkreślić przy tym należy, że dane kontaktowe skarżącej zostały przekazane adwokat A. B. przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie w zawiadomieniu, które odebrała w dniu 19 listopada 2020 r., stąd nie istniały przeszkody w nawiązaniu kontaktu z klientem przed zapoznaniem się z aktami sprawy. Podsumowując, stwierdzić należało, że skoro przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, czyli brak możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ustała najpóźniej 23 lutego 2021 r., to siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upływał z dniem 2 marca 2021 r. Dokonanie tej czynności dopiero 24 marca 2021 r. było spóźnione i uzasadniało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 88 P.p.s.a. Tożsamy pogląd został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I OZ 498/21 oraz z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt I OZ 568/21, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a. Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie wobec błędnego oznaczenia numeru zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie.