I OZ 562/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 706/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.13.2024 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania usług opiekuńczych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu decyzją z 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.4116.13.2024, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 12 stycznia 2024 r. nr GOPS-5103/1/2/Us.Op/2023/2024, którą organ ten zmienił decyzję własną z 24 stycznia 2023 r. nr GOPS-5103/1/Us.Op./2023 w sprawie przyznania J. P. (dalej: Skarżąca) usług opiekuńczych, w ten sposób, że: - w pkt 1 - nadając brzmienie od 1 sierpnia 2023 r. - przyznał Skarżącej usługi opiekuńcze przez 2 dni w tygodniu, tj.: we wtorki i w czwartki w ilości 5 godzin dziennie, od dnia 1 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2024 r., zaznaczając, że pełny koszt jednej godziny usługi wynosi 30 zł, a usługi opiekuńcze świadczone będą z odpłatnością 100 % rzeczywistych kosztów; - w pkt 4, odmówił całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 sierpnia 2023 r. ze względu na brak zaistnienia przesłanek określonych w § 4 ust. 3 i 4 uchwały nr [...] z 26 czerwca 2023 r.; - w pkt 5, odmówił częściowego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi opiekuńcze od 1 sierpnia 2023 r. ze względu na brak zaistnienia przesłanek określonych w § 4 ust. 3 uchwały Nr [...] z 26 czerwca 2023 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji) wniosła Skarżąca, zwracając się z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania do czasu zakończenia postępowania sądowego, podnosząc, że natychmiastowe wykonanie decyzji wiąże się z nieodwracalnymi skutkami i stanowi dla niej znaczne obciążenie materialne. Podała, że aktualnie została obciążona obowiązkiem zapłaty z terminem płatności do dnia 20 maja. Podniosła również, że w chwili obecnej natychmiastowe uiszczenie kwoty, pociąga za sobą nieodwracalne skutki i jej zdaniem jest przedwczesne. Zaznaczyła także, że ma bardzo trudną sytuację życiową i nie jest w stanie ponieść takich kosztów. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 706/24 - Sąd I instancji, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że abstrahując od oceny sytuacji materialno-bytowej Skarżącej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skutkowałoby w istocie czasowym pozbawieniem Skarżącej przyznanych jej usług opiekuńczych, co w konsekwencji stanowi orzeczenie na niekorzyść strony, pozostające w sprzeczności z interesem Skarżącej. Sąd I instancji dodał przy tym, że zgodnie z pkt 3 zmienianej decyzji z 24 stycznia 2023 r. nr GOPS-5103/1/Us.Op/2023 nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na pilny charakter. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że usługi opiekuńcze należą co do zasady do świadczeń o charakterze odpłatnym. Reasumując, zdaniem Sądu I instancji, nie zostały w sprawie spełnione przesłanki uprawniające do skorzystania z ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. w postaci ryzyka wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przeciwnie, zdaniem Sądu I instancji, to wstrzymanie wykonania decyzji skutkowałoby w istocie pogorszeniem sytuacji faktycznej Skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca wskazując na swoją trudną sytuację materialną i życiową. Dodała, że płacenie za usługi opiekuńcze pochłania znaczną część jej dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż te, na które wskazała Skarżąca. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu należy uznać za ogólnikowe i pozbawione głębszej analizy, a w związku z tym przedwczesne. O ile zgodzić należy się z Sądem I instancji, że usługi opiekuńcze należą co do zasady do świadczeń o charakterze odpłatnym, to nie można podzielić zapatrywania Sądu I instancji, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w stanie faktycznym niniejszej sprawy w sposób oczywisty pogorszyłoby sytuację faktyczną Skarżącej. Zauważyć bowiem należy, że zaskarżona decyzja nie tylko kontynuuje przyznanie Skarżącej usług opiekuńczych ale również w sposób drastyczny podnosi ich koszt (z 4 zł na 30 zł za godzinę), do którego ponoszenia zobowiązana jest Skarżąca, gdyż nie jest ona ani w całości ani w części zwolniona z ich płacenia. Powyższe ogólnikowe stwierdzenie spowodowało zaś, że Sąd I instancji zaniechał ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej Skarżącej i dokonania oceny czy odmowa uwzględnienia wniosku wiązać się będzie z niebezpieczeństwem wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przesądzając zatem na obecnym etapie postępowania o zasadności wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien przeanalizować skutki jakie wywołuje zaskarżona decyzja, a następnie dokonać oceny, czy okoliczności te uzasadniają udzielenie Skarżącej ochrony tymczasowej. Oceni przy tym, czy Skarżąca w sposób wyczerpujący i wystarczająco udokumentowany uprawdopodobniła okoliczności mające przemawiać za uwzględnieniem wniosku. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.