I OZ 541/18

1 POSTANOWIENIE Dnia 12 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1883/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia: oddalić zażalenie. 5

Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie sprecyzowanej w sentencji decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w zakresie jej punktu 1 i 2. Decyzją tą organ odwoławczy w punkcie 1 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], w całości, w punkcie 2 stwierdził, że zespół dworsko-parkowy, wchodzący w skład [...], gmina [...], stanowiący byłą własność I. K., o łącznej powierzchni 7,3174 ha, zawierający się w działce ewidencyjnej nr [...] i działce ewidencyjnej nr [...] oraz w części działki ewidencyjnej nr [...], oznaczonej na mapie przybliżonych granic zespołu dworsko-parkowego w "[...]" na aktualnej mapie ewidencyjnej, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji, w granicach konturu oznaczonego literami [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia [...] września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, natomiast w punkcie 3 stwierdził, że pozostała część nieruchomości objęta wnioskiem, wchodząca w skład [...], gmina [...], stanowiąca pozostałą część działki ewidencyjnej nr [...], poza granicami konturu oznaczonego literami [...], oraz działkę ewidencyjną nr [...] i nr [...], podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem Sądu meriti strona skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodobniające, że spełniona została przesłanka do wstrzymania ww. decyzji w zakresie jej punktu 1 i 2. Wynika z nich bowiem, że wchodzący w skład majątku zespół dworsko – parkowy w "[...]" nie podpadał pod działanie dekretu o reformie rolnej, co otwiera drogę do przejęcia go przez prawowitych właścicieli. W takiej sytuacji wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z tego powodu, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi może okazać się, iż nastąpiła już zmiana stanu prawnego nieruchomości. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim aktualnego właściciela, ale też inne podmioty. Ponadto Sąd I instancji wskazał również, że wykonanie zaskarżonej decyzji może stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Mając na uwadze powyższe, Sąd Wojewódzki stwierdził, że potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, możliwość dokonania zmian w jej księdze wieczystej – stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Nadto są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć jednostronną czynnością (aktem). Mając na uwadze powyższe, z mocy art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie nań wniósł uczestnik postępowania R. J. K. S., postulując jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.: a) art. 37 § 1 P.p.s.a. poprzez brak w aktach sprawy pełnomocnictwa Zarządu Powiatu [...] dla Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w [...]; b) art. 50 § 1 – 2 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, c) art. 61 § 3 zd. 1 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, d) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, które były podstawą do wydania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia zaakcentowano przede wszystkim okoliczność braku umocowania Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w [...] do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik Powiatu [...] oraz Starosty [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej wniósł o jego oddalenie. Podniósł zwłaszcza, iż badanie interesu prawnego Domu Pomocy Społecznej w [...], na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jest przedwczesne. Odpowiadając na zażalenie pełnomocnik skarżącego domagał się jego oddalenia, prezentując zbliżoną argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Decyzja o stwierdzeniu, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, zalicza się do aktów o charakterze deklaratoryjnym, które co do zasady nie podlegają wykonaniu, jednakże nie można pominąć następstw prawnych powstałych w wyniku wydania takiego aktu. Stwierdzenie, że nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN wywołuje skutek prawnorzeczowy prowadzący do powrotnego przejścia prawa własności, czego efektem jest wykreślenie podmiotu publicznoprawnego z księgi wieczystej (o ile był on ujawniony). W konsekwencji powyższego spadkobiercy dawnych właścicieli będą mogli podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw, np. działania zmierzające do zbycia nieruchomości, czy jej obciążenia. To zaś oznacza, że istnieje realna możliwość spowodowania nieodwracalnych skutków prawnych poprzez działania, których organ nie będzie mógł zmienić w ramach swych kompetencji. Zauważyć wypada także, że art. 61 § 3 P.p.s.a. statuuje regułę, iż podstawą wstrzymania wykonania decyzji może być sama okoliczność, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania przez decyzję trudnych do odwrócenia skutków. Nieobligatoryjność wystąpienia skutków (ich potencjalność) nie może być zatem przesłanką do odmówienia wstrzymania wykonania decyzji. Mając więc na uwadze powyższe, sama tylko możliwość zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, jak też możliwość dokonania zmian w jej księdze wieczystej skutkuje konkluzją, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu argumentu, jakoby o wadliwości zaskarżonego postanowienia miała świadczyć okoliczność, iż Dyrektor Domu Pomocy Społecznej w [...] nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji objętej skargą, uznać należy go za chybiony. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. wymienia dwie przesłanki, których spełnienie obliguje sąd do wydania postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonego aktu. Są to możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oczywistym jest, że żądanie w tej materii może złożyć podmiot uprawniony (skarżący), wszak ocena istnienia tego uprawnienia wnioskodawcy na tym etapie postępowania nie wkracza na grunt interesu prawnego (art. 50 § 1 P.p.s.a.), gdyż ta dokonywana jest przez Sąd w postępowaniu głównym dotyczącym badania zasadności formalnej i merytorycznej samej skargi. Ochrona tymczasowa wymaga szybkiej reakcji, a badanie przymiotu strony łączy się niejednokrotnie z dłuższym czasowo procesem. Ponadto, jak się wydaje, doszło do sanowania czynności skarżącego przez Powiat [...]. Z tego też powodu niezasadne są zarzuty naruszenia art. 37 § 1 i art. 50 § 1 – 2 P.p.s.a. przez Sąd I instancji. Odnosząc się natomiast do wytyku uchybienia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. wskazać przede wszystkim należy, że przepis ten nie może być samodzielną przesłanką zarzutu, nadto nie służy podważeniu ustaleń faktycznych i przyjętego rozstrzygnięcia. Po wtóre, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom określonym w tym pierwszym przepisie, gdyż w sposób jasny i precyzyjny wskazuje podstawy faktyczne i prawne, na których je oparto, jak i inne wymagane elementy. Zaskarżone postanowienie poddaje się więc kontroli instancyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie. ----------------------- 2